SözlükKavram
Hisse Perpetual'ı (Stock Perpetual) Nedir?
Hisse perpetual'ı (stock perpetual), fiyatı bir şirketin hisse fiyatını izleyen ve vadesi olmayan bir türev sözleşmesidir. Hisseye sahip olmadan, kaldıraçla long veya short pozisyon almayı sağlar; sözleşme fiyatı fonlama ödemeleriyle hisse fiyatının yakınında tutulur.
Son güncelleme Kaynaklar
Hisse perpetual'ı nasıl çalışır?
Hisse perpetual'ı, kripto piyasasında yaygın olan perpetual sözleşme yapısının hisse senetlerine uygulanmış hâlidir:
- Oracle fiyatı: Sözleşme, hissenin fiyatını bir oracle veya endeks üzerinden alır. Bu dış fiyat, kâr-zarar ve likidasyon hesaplarının referansıdır.
- Fonlama: Sözleşme fiyatı oracle fiyatının üzerindeyse long'lar short'lara, altındaysa short'lar long'lara fonlama ödemesi yapar. Bu ödeme sözleşmeyi hisse fiyatına doğru çeker.
- Marj ve kaldıraç: Pozisyon, genellikle bir stablecoin cinsinden teminatla açılır. Kaldıraç kullanılır ve teminat bakım marjının altına düşerse pozisyon likide edilir.
- Uzlaşma: Hisse hiçbir aşamada el değiştirmez; kâr ve zarar teminat varlığıyla ödenir.
Bazı zincir üstü türev platformları, üçüncü tarafların kendi perpetual piyasalarını ve oracle fiyatlarını tanımlamasına izin verir. Bu tür piyasalarda fiyatın kalitesi, piyasayı kuranın seçtiği oracle tasarımına bağlıdır.
Borsa kapalıyken fiyat nasıl oluşur?
Hisse senedi borsaları belirli saatlerde açıktır; hafta sonları ve tatillerde işlem yapılmaz. Perpetual sözleşmeler ise 7/24 işlem görür. Bu iki takvim arasındaki fark, hisse perpetual'larının en önemli özelliğidir:
- Borsa açıkken sözleşme fiyatı, oracle üzerinden hisse fiyatına bağlıdır.
- Borsa kapalıyken güncel bir hisse fiyatı yoktur. Platform ya son kapanış fiyatını kullanır ya da fiyatın kendi piyasasındaki işlemlerden oluşmasına izin verir; yöntem oracle tasarımına göre değişir.
- Borsa yeniden açıldığında gerçek hisse fiyatı, sözleşmenin kapalı saatlerde oluşan fiyatından farklı olabilir ve bu fark ani fiyat sıçramalarına ve likidasyonlara yol açabilir.
Bu yüzden bir hisse perpetual'ının hafta sonu fiyatı, hissenin "gerçek" fiyatı değil, o sözleşmenin katılımcılarının beklentisidir. Şirket hakkında bilgi için Tesla terimine bakın.
Hisse perpetual'ı, tokenize hisse ve hisse senedi
| Hisse senedi | Tokenize hisse | Hisse perpetual'ı | |
|---|---|---|---|
| Neyi temsil eder? | Şirket payı | Pay veya pay üzerinde alacak hakkı | Hisse fiyatına bağlı türev sözleşme |
| Sahiplik | Var | Yapıya bağlı | Yok |
| Vade | Yok | Yok | Yok |
| Kaldıraç | Genellikle yok (marj hesabı hariç) | Genellikle yok | Var |
| İşlem saatleri | Borsa saatleri | Token piyasasına bağlı | 7/24 |
| Temettü ve oy hakkı | Var | Yapıya bağlı | Yok |
Hisse perpetual'ının riskleri
- Kaldıraç ve likidasyon: Küçük fiyat hareketleri teminatın tamamını kaybettirebilir.
- Oracle ve kapalı saat riski: Borsa açılışındaki fiyat farkları ani likidasyonlara neden olabilir.
- Fonlama maliyeti: Uzun süre açık tutulan pozisyonlarda fonlama ödemeleri birikir.
- Likidite: Hisse perpetual piyasaları, hissenin kendi piyasasından çok daha sığ olabilir.
- Platform ve düzenleme riski: Bu ürünler birçok ülkede düzenlenmiş hisse türevlerinin sunduğu yatırımcı korumalarına sahip değildir ve bazı ülkelerde erişim kısıtlıdır.
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır; yatırım tavsiyesi değildir.
Sıkça Sorulan Sorular
Hisse perpetual'ı almak hisseye sahip olmak mı demek?
Hayır. Hisse perpetual'ı yalnızca hisse fiyatına bağlı bir türev sözleşmedir. Pay, oy hakkı veya temettü vermez; kâr ve zarar teminat varlığıyla ödenir.
Hisse perpetual'ı hafta sonu nasıl fiyatlanır?
Borsa kapalıyken güncel hisse fiyatı yoktur. Platformun oracle tasarımına göre ya son kapanış fiyatı kullanılır ya da fiyat sözleşmenin kendi piyasasındaki işlemlerden oluşur; borsa açıldığında gerçek fiyattan sapabilir.
Hisse perpetual'ında fonlama oranı ne işe yarar?
Sözleşme fiyatını hissenin oracle fiyatına yakın tutar. Sözleşme pahalıysa long'lar short'lara, ucuzsa short'lar long'lara ödeme yapar.
Hisse perpetual'ı ile tokenize hisse arasındaki fark nedir?
Tokenize hisse bir payı veya pay üzerindeki alacak hakkını temsil eder. Hisse perpetual'ı ise sahiplik vermeyen, kaldıraçlı ve vadesiz bir türev sözleşmedir.