Opsiyon Vadesi Nedir? Vade Sonunda Ne Olur?

Opsiyon vadesi nedir?

Opsiyon vadesi, bir opsiyon sözleşmesinin son geçerli olduğu tarih ve saattir. Vade geldiğinde opsiyon ya iç değeri kadar uzlaşılır ya da değersiz biter. Vadeden önce alıcı da satıcı da pozisyonunu piyasada kapatabilir; vade, kapatılmayan sözleşmelerin sonucunun belirlendiği andır.

Kripto opsiyonlarda günlük, haftalık, aylık ve üç aylık vadeler bulunur. Sözleşmelerin çoğu nakit uzlaşmalıdır: dayanak varlık el değiştirmez, kâr ya da zarar nakit olarak hesaba yansır. Uzlaşma saati ürün şartnamesinde yazar; sık kullanılan saat 08:00 UTC'dir (Türkiye saatiyle 11:00).

Vade sonunda ne olur?

• Call: Uzlaşma fiyatı kullanım fiyatının üstündeyse aradaki fark kadar ödeme yapar; değilse değersiz biter.
• Put: Uzlaşma fiyatı kullanım fiyatının altındaysa aradaki fark kadar ödeme yapar; değilse değersiz biter.
• Alıcı: En fazla ödediği primi kaybeder.
• Satıcı: Aldığı primi tutar, ama opsiyon değerli biterse aradaki farkı öder.

Uzlaşma fiyatı genellikle anlık bir işlem fiyatı değil, vadeden önceki kısa bir süreye yayılan bir endeks ortalamasıdır. Bu, tek bir işlemin sonucu belirlemesini zorlaştırır.

Örnek

Kullanım fiyatı 100 birim olan bir call ve bir put düşünün; ikisinin de primi 4 birim olsun. Vade sonunda uzlaşma fiyatı 108 birim çıkarsa:

• Call 108 − 100 = 8 birim öder. Prim düşülünce call alıcısının net kârı 8 − 4 = 4 birimdir.
• Put değersiz biter; put alıcısı ödediği 4 birim primi kaybeder, put satıcısı bu primi tutar.

Uzlaşma 100 birim çıksaydı iki opsiyon da değersiz biterdi ve iki alıcı da primlerini kaybederdi. Call alıcısının başa baş noktası kullanım fiyatı artı prim, yani 104 birimdir; put alıcısınınki kullanım fiyatı eksi prim, yani 96 birimdir. Opsiyonun değerli bitmesi tek başına kâr anlamına gelmez; ödenen prim de geri kazanılmalıdır.

Vade neden izlenir?

Aylık ve üç aylık vadelerde çok sayıda sözleşme aynı anda sona erer. Bu yüzden vadeye yakın günlerde max pain, açık pozisyon ve put/call oranı verileri daha çok konuşulur. Satıcıların korunma işlemleri vade öncesinde fiyat hareketini etkileyebilir; vadeden sonra ilgili açık pozisyon düşer ve zımni oynaklık da değişebilir. Bunların hiçbiri fiyatın belirli bir yöne gideceği anlamına gelmez.

Sık yapılan hatalar

• Saat dilimini karıştırmak: Uzlaşma saati UTC ile verilir; yerel saate çevirmeden işlem yapmak geç kalmaya yol açar.
• Vadeyi büyük hareket garantisi saymak: Büyük vadeler bazen sakin geçer.
• Değersiz bitecek opsiyonu son ana bırakmak: Vadeye yakın zaman değeri hızla erir; pozisyonu önceden kapatmak çoğu zaman daha az kayıplıdır.
• Opsiyon vadesini vadeli işlem vadesiyle karıştırmak: İki ürünün takvimi ve uzlaşma kuralları farklı olabilir.

Yaklaşan vade tarihlerini ve her vadedeki açık pozisyonu Bitcoin opsiyon vade takvimi sayfasında, tüm coinlerin özetini kripto opsiyon piyasası sayfasında izleyebilirsiniz. Bu içerik eğitim amaçlıdır, yatırım tavsiyesi değildir.