Put/Call Oranı Nedir? Opsiyon Piyasasında Pozisyon Dengesi

Put/call oranı nedir?

Put/call oranı, belirli bir dönemde ya da vadede put opsiyonların call opsiyonlara oranıdır. Put, dayanak varlığı belirli bir fiyattan satma hakkı; call ise belirli bir fiyattan alma hakkı verir. Oran, opsiyon piyasasındaki pozisyonlanmanın hangi tarafa kaydığını tek bir sayıyla özetler.

Oran iki farklı veriden hesaplanabilir. Hacim bazlı oran o gün ya da o dönem işlem gören sözleşmeleri, yani akışı gösterir. Açık pozisyon bazlı oran ise hâlâ açık duran, birikmiş pozisyonları gösterir. İki oran aynı gün farklı sonuç verebilir.

Nasıl hesaplanır?

Put sözleşmelerinin toplamı, call sözleşmelerinin toplamına bölünür:

• 1'in altı: Call'lar daha kalabalıktır.
• 1 civarı: İki taraf yaklaşık dengededir.
• 1'in üstü: Put'lar daha kalabalıktır.

Oran tüm vadeler için topluca ya da her vade için ayrı hesaplanabilir. Yakın vade ile uzak vadenin oranı farklı bir tablo çizebilir.

Örnek

Bir vadede açık pozisyonda 300 put ve 600 call sözleşmesi olsun. Oran 300 / 600 = 0,5'tir; her put'a karşılık iki call vardır. Ertesi gün put tarafında 450 yeni sözleşme açılır, call tarafı değişmez: put açık pozisyonu 750'ye çıkar, oran 750 / 600 = 1,25 olur. Aynı gün call tarafında 150 sözleşme yalnızca el değiştirir; bu, call açık pozisyonunu değiştirmez ama hacme eklenir. Günün hacim bazlı oranı 450 / 150 = 3'tür. Açık pozisyon oranı 1,25 iken hacim oranının 3 olması, günlük akışın birikmiş pozisyonlardan çok daha tek yönlü olduğunu gösterir.

Nasıl okunur ve kullanılır?

Oran mutlak değerinden çok kendi geçmiş aralığına göre yorumlanır. Alışılmışın çok üstüne ya da altına çıkan değerler kalabalık bir pozisyonlanmaya işaret edebilir; bazı yatırımcılar bunu karşıt görüşlü bir duyarlılık ölçüsü olarak izler. Ancak put'lar sıkça spot portföyleri korumak için alınır, call'lar da satılarak prim geliri elde edilir. Bu yüzden yüksek oran her zaman düşüş beklentisi, düşük oran her zaman yükseliş beklentisi demek değildir.

Oranı max pain, zımni oynaklık ve kullanım fiyatlarındaki yoğunlaşma ile birlikte okumak, tek başına okumaktan daha sağlıklıdır. Genel piyasa duyarlılığı için korku ve açgözlülük endeksi gibi göstergelerle de karşılaştırılabilir.

Sık yapılan hatalar

• Oranı doğrudan yön sinyali saymak: Oran pozisyonlanmayı özetler, fiyatı tahmin etmez.
• Hacim ve açık pozisyon oranlarını karıştırmak: Biri günlük akışı, diğeri birikmiş pozisyonu gösterir.
• Alıcı ile satıcıyı ayırmamak: Oran sözleşme sayısını sayar; put'u alanın mı satanın mı baskın olduğunu göstermez.
• Vadeleri ayırmamak: Toplam oran, büyük bir vadenin ağırlığıyla diğerlerini gizleyebilir.
• Tek günlük sıçramaya güvenmek: Hacim bazlı oran tek bir büyük işlemle bir günde sert değişebilir; birkaç günlük eğilime bakmak daha sağlıklıdır.

Güncel put/call oranını ve vade bazında dağılımı Bitcoin opsiyon verileri sayfasında izleyebilir, temel kavramlar için kripto opsiyon maddesine bakabilirsiniz. Bu içerik eğitim amaçlıdır, yatırım tavsiyesi değildir.