Rusya Merkez Bankası Doğrudan P2P Kripto İşlemlerini 1 Temmuz 2027'den İtibaren Yasaklıyor

Güncelleme 12:41 UTC: Bakan Yardımcısı Ivan Chebeskov, Rusya'nın dijital varlık ve ilgili finansal enstrüman mevkiini yaklaşık 3,7 trilyon ruble, yani yaklaşık 44 milyar dolar olarak açıkladı; rakam uzman tahmini olarak sunuldu.

Doğrudan P2P İşlemlerinde Temmuz 2027 Son Tarihi

Rusya'nın merkez bankası, kişiden kişiye (P2P) kripto alım satımına net bir son nokta koydu: 1 Temmuz 2027 Perşembe'den itibaren bireyler, arada yetkili bir aracı olmadan birbirleriyle dijital varlık takas edemeyecek. Bank of Russia açıklamayı 12 Ekim Pazartesi günü yayımladı ve kurumun internet sitesine koyduğu rehberde son kullanma tarihinin hukuki dayanağını 282-FZ sayılı Federal Kanun'un 30. maddesi olarak gösteriyor. O tarihe kadar rezidentler arasındaki doğrudan işlemler serbest kalıyor; sonrasında ise aynı anlaşmayı bir üçüncü taraf platform üzerinden kurmak izni geri getirmiyor, çünkü bireylerin kendi aralarındaki işlem artık yasal kripto işlemi sayılmıyor. Bunun yerine rezidentler, Rus hukukunda tanınan kuruluşlarla ya da bunlar üzerinden işlem yapmak durumunda: kendi fonlarıyla dijital para alan ve satan kayıtlı takas operatörleri ile müşterisi adına işlemleri yürüten aracı kurumlar. Klasik bir P2P işleminde alıcı ve satıcı fiyatı aralarında belirleyip doğrudan tahsilat yapar; kimi zaman karşı tarafları birbirine bağlayan, asla principal olarak hiçbir rol üstlenmeyen platformlar da devreye girer.

Rehber aynı anda ikinci bir kapıyı da kapatıyor: 31. madde uyarınca bir kişi, düzenlenmiş dijital hesabından doğrudan kendi kontrolündeki bir kripto cüzdanına varlık aktaramıyor. Düzenlenmiş dijital saklama kuruluşlarının yönettiği adresler üzerinden bireyler arası transferler de yasak; taraflar anlaşmayı kendileri yapmış olsa bile. Bu saklama kuruluşları müşteri mevkilerini ve bunlara bağlı adresleri kaydediyor ve sundukları hizmete göre 50 milyon ile 250 milyon ruble arasında sermaye tutmak zorunda. Mevki sahibi olmak hedefte değil: metin, mevcut bir yazılım ya da donanım cüzdanı edinmeyi açıkça yasaklamıyor ve kısıt yalnızca düzenlenmiş hesaplardan yapılan belirli çıkışlara yönelik. Yatırım da yasal kalıyor; kalifiye olmayan yatırımcılar bilgi sınavını geçtikten sonra yılda her yetkili aracı üzerinden 300.000 ruble değerinde uygun kripto alabiliyor, kalifiye yatırımcılar ise yıllık tavan olmaksızın sınava giriyor. Merkez bankası, sıradan yatırımcı için uygunluk şartlarını karşılayabilecek varlıklar arasında Bitcoin, Ether ve USDT'yi saymış durumda.

Bu rehber, ruble karşılığı USDT formatının Binance'ın Rusya operasyonunu 2023'te CommEX'e satmasından sonra ana kanala dönüştüğü bir pazara düşüyor: alıcı rubleyi satıcının belirlediği Rus banka hesabına gönderip karşılığında USDT alıyordu. Merkez bankasının güncellemesi bu mekanizmayı fiilen sonlandırdı. Hukuki dayanağı, "Dijital Para ve Dijital Haklar Hakkında" 282-FZ sayılı federal kanun; Devlet Başkanı Vladimir Putin bunu 4 Ağustos Salı günü imzaladı ve kanun 1 Eylül'de yürürlüğe girdi. Stablecoin (sabit para) tarafında ise düzenleyici, bu varlık sınıfının yasal bir tanımının bulunmadığını kaydediyor; yine de USDT'nin yerli borsalarda işlem görmesine izin verileceği görüşünü taşıyor.

Güncellenmiş sık sorulan sorular, yasağın üç istisnasını koruyor: dolaşımın yasal tanımının dışına düşen işlemler, dış ticaret sözleşmeleri kapsamındaki ödemeler ve kendi kazdıkları coinleri satan reyonsuz madenciler ya da madencilik havuzlarıyla yapılan anlaşmalar. Dolaşım tanımı, tam da Rusya'daki yaygın P2P formatını hedefliyor; banka hesabındaki fonlar, elektronik para, dijital ruble veya yurt içindeki nakit karşılığında yapılan transferleri kapsıyor. Metin hediye işlemlerine ise açıkça açıklık getirmiyor. Ayrıca bir coinin halka açık uygun işlem listesine girebilmesi için son iki takvim yılında ortalama piyasa değerinin 5 trilyon rubleyi, ortalama günlük işlem hacminin 1 trilyon rubleyi aşması ve lisanslı bir yabancı borsanın en az beş yıl aralıksız kapanış fiyatı yayımlaması şart koşuluyor. Hukuka uygun operatörlerin sicilinde şu an 12 firma bulunuyor; aralarında Sberbank ve VTB de var.

Asıl soru, çerçevenin kaç kişiyi gerçekten içine çekebileceği. Bakan Yardımcısı Ivan Chebeskov, Rusya'nın dijital varlıklarına ve ilgili finansal enstrümanlarına ait mevkiini uzman tahmini olarak yaklaşık 3,7 trilyon ruble, yani 44 milyar dolar düzeyinde koyuyor. Sberbank yönetim kurulu başkan yardımcısı Anatoly Popov, başlangıçta Rus işlem hacminin yalnızca yüzde 20'sinin lisanslı borsalara kayacağını, sonraki yıllarda bu payın büyüyeceğini bekliyor. Merkez bankasının borsa sicili bu arada 13 kuruma çıktı; aracılar ve takas operatörleri yetkilendirme almak ve yeni şartlara uymak için 1 Temmuz 2027'ye kadar süre sahibi. Yerel basında yer alan analizler, düzeni bir kez fonlar yerli platformlara girince akışların tamamen izlenebilmesine giden bir yol olarak okuyor.

Sberbank ve VTB Lisanslı Rollere Giriyor

Lisanslı altyapı hızla kuruluyor. Temmuz'da kabul edilen kanunla Rusya'nın düzenlenmiş kripto piyasası 1 Eylül'de açıldı; takas operatörleri ve saklama kuruluşları merkez bankası gözetimine alındı ve düzenleyiciden yetkili işletmelerin sicillerini tutması istendi. 6 Ekim Salı günü Bank of Russia ilk firmaları bu sicillere kaydetti: dört takas operatörü ve beş dijital saklama kuruluşu. VTB Bank her iki listede de yer alırken, ülkenin en büyük bankası Sberbank başlangıçta dijital saklama kuruluşu olarak onaylandı. 12 Ekim Pazartesi'de Sberbank, kripto takas hizmeti sunmak için ayrı bir onay aldı; bilgi kaynağı Interfax'ın aktardığı resmi açıklamalar. Banka ilk kripto ürünlerini 1 Aralık Salı'da başlatacak; Bitcoin, Ether ve USDT'nin desteklenecek varlıklar arasında bekleniyor ve dağıtım SberBank Online, SberInvestments ve SberBusiness kanallarından yapılacak. VTB ise dijital para işlem hizmetini kasımdan itibaren yatırım platformu üzerinden sunmayı, ardından Aralık ayında kendi kripto borsasını açmayı planlıyor. Sicildeki firmalar, kayıtlara alındıkları andan itibaren işlem ve muhasebe yükümlülüklerine uymak zorunda; kalan uyum görevleri 1 Eylül 2027'ye kadar tamamlanacak. Kurumların varlık kaydını tutma ve müşteri işlemlerini yürütme usullerini ayrı kurallar belirliyor; böylece bankalar, gayri resmi piyasaların doldurduğu rollere geçiyor. Çerçeve yurtdışı faaliyet için de bir şerit bırakıyor: merkez bankasının 21 Temmuz Salı açıklamasına göre rezidentler yabancı banka hesaplarını kullanarak yurtdışında kripto işlemi yapabiliyor ve yurt içinde satın alınan varlıklar düzenlenmiş aracılar üzerinden yurtdışına gönderilebiliyor; yurtdışında tutulan mevkiler Rus vergi otoritelerine bildirilecek. İhracatçı ve ithalatçılar kriptoyu, perakende yatırımcılara tanınandan daha esnek şartlarla dış ticaret takaslarında kullanabiliyor. Rusya içinde mal ve hizmet ödemelerinde kripto ise yasak olmaya devam ediyor.

Lisanslı sahneye hazırlanan bir pazaryeri daha var: Moskova Borsası, kıdemli genel müdür yöneticisi Boris Blokhin'in 8 Ekim Perşembe günü gazetecilere söylediğine göre 1 Aralık'tan itibaren kripto işlemlerine imkân açmayı planlıyor. Borsa, profesyonel piyasa katılımcılarıyla operasyonları deniyor; katılımcılar bir ortak mutabakat dijital saklama kuruluşunda hesap açacak. Blokhin, hizmetin başlatılması için ek izin ya da lisans gerekmediğini ekledi. 12 Ekim itibarıyla merkez bankasının borsa sicili, beş dijital saklama kuruluşunun yanında dokuz kuruma ulaştı; Interfax'a dayanan kayıtlar ve sicil, Sberbank'ın borsa onayı bulunanlar arasında olduğunu doğruluyor.

Banka Raylarının Dışında Yaptırım Ne Kadar Eriyor

Bizim okumamız şudur: iki açıklama birlikte, Rus bireysel kripto faaliyetinin nerede yaşamaya devam etmesi gerektiğini tanımlıyor ve cevap bankaların işlettiği raylar. 12 Ekim metni, varlıkları bağımsız edinmeyi düzenlenmiş hesaplardan çıkarmaktan ayırıyor; yani donanım cüzdanı yasak değil, yasak olan çıkış rotası. Bu ayrım pratikte sınanacak: Jan3 CEO'su Samson Mow, P2P işlemlerinin merkezi platformlardan daha iyi direndiğini savunuyor; SatoshiLabs yöneticisi Stepan Uherik de mobil cüzdan uygulamalarına konacak kısıtların masaüstü yazılımlarını ya da donanım cihazlarını engellemeyeceğini söyledi. Çerçeve, lisanslı sistemin içinde DeFi tarzı doğrudan bir yol bırakmıyor; Web3'ün temel varsayımı olan kendi kendine saklama (self-custody), bkz. Web3, artık rayların dışında kalıyor. Yetkililerin zincir üstünde tahsil edilen anlaşmaları nasıl denetleyeceği, metnin cevaplamadığı soru.