Gnosis'ın EEZ Demosu Ethereum (ETH) Ağlar Arası Gas Maliyetini Yüzde 91 Kısalttı

Devcon 8'de Üç Gösterim

Gnosis ve ZisK'in Ethereum (ETH) Economic Zone (EEZ) girişimi kapsamında geliştirdiği Rollup X test ağı, Mumbai'de düzenlenen Devcon 8'de ilk halka açık gösterimlerini 4 Kasım Çarşamba günü gerçekleştirdi. Proje hâlâ test aşamasında: Ethereum (ETH) ana ağına üretim entegrasyonu bağımsız güvenlik denetimlerinin tamamlanmasına ve resmi yol haritasında henüz açıklanmayan bir aktivasyon tarihine bağlı. Konferans 3-6 Kasım tarihleri arasında yapıldı ve Ethereum Foundation'ın da desteğini taşıyan EEZ, bu platformu farklı ağların tek bir işlem içinde birlikte çalışmasını sağlayan uygulamaları sergilemek için kullandı. Gösterimler geliştiricilerin sık dile getirdiği bir şikâyeti ele alıyordu: Bugün ikinci katman ağları ücretleri düşürüyor, ancak bir ağda işlem yapan kullanıcı diğer ağın sözleşmelerine ve likiditesine doğrudan erişemiyor. Mevcut Katman 2 mimarisinde varlıkları ağlar arasında taşımak, köprü mekanizmaları ve ayrı işlem adımları demek. İlk gösterim köprü protokolü ihtiyacını devre dışı bırakan bir senaryoyu sahneye koydu: CoW Swap üzerinde gerçekleştirilen bir takas, likiditesini Ethereum (ETH) ana ağından çekti ve alınan tokenlar aynı işlem içinde Rollup X ağına ulaştı. Ayrı bir köprü yoktu, ikinci bir imza da yoktu. İkinci gösterim cüzdan güvenliğine odaklandı. Ana ağda tutulan bir Safe hesabı üzerinde yapılan yetkilendirme değişikliği, aynı işlem içinde Rollup X üzerindeki hesaplar tarafından doğrulandı; ekipler ağlar arasında paylaşılan harcama limitlerini de sergiledi. Birden fazla zincirde fon tutan kuruluşlar için bu yapı, saklama ve yetki yönetimini kolaylaştırabilir. Üçüncü gösterim post-kuantum kriptografiye uzandı: Ana ağda doğrudan doğrulandığında yaklaşık 5,5 milyon gas tutan bir Falcon imzası, Rollup X üzerinden geçtiğinde kabaca 495 bin gas tüketti. Bu, ana ağ gas tüketiminde yaklaşık yüzde 91 tasarruf anlamına geliyor ve kullanıcıların ana zincirde ödediği gas ücreti ile doğrudan ilgili. Gnosis'in kendi açıklaması rakamı dikkatle sınırlandırıyor: Kazanç o spesifik Falcon doğrulama senaryosuna ait, Ethereum işlemlerinin genelini kapsamıyor.

2027 Göçü ve 200 Milisaniyelik Bloklar

EEZ'in uzun vadeli hedefi, Ethereum ekosistemi genelinde likidite parçalanmasını küçültmek. Mevcut Katman 2 tasarımında varlığını ağlar arasında taşıyan kullanıcılar, her durak için ayrı köprü mekanizmalarına ve ayrı süreçlere muhtaç hâle gelebiliyor. Yeni yapı ise uyumlu ağların ana ağdaki akıllı sözleşmelere tek bir işlem içinde ulaşmasına izin veriyor; böylece merkeziyetsiz finans uygulamaları başka ağlarda bekleyen likiditeyi daha doğrudan işletebiliyor. Planın en iddialı parçası göç. Gnosis'in 4 Kasım tarihli açıklaması, Gnosis Chain'in 2027 baharında EEZ altyapısına taşınmasını hedef olarak belirliyor: Bağımsız birinci katman ağı, işlemlerini Ethereum (ETH) üzerinde sonuçlayan bir yapıya dönüşecek. Mevcut sözleşmelerin, bakiyelerin ve adreslerin bu değişim boyunca korunması bekleniyor. Resmi teknik yol haritası kesin bir aktivasyon tarihi vermiyor ve zaman çizelgesinde doğrulanmış bir slot bulunmuyor. Rollup X'in kendisi de test fazında; altyapıdaki protokolün bağımsız güvenlik denetimleri hâlâ sürüyor ve sergilenen teknolojilerin üretimde aynı performans ile güvenlik seviyesini koruyup koruymayacağı henüz netleşmiş değil. Aynı pencerede Base tarafında da ikinci bir değişiklik devreye girdi. Base'in mühendislik açıklaması, aktivasyonun 5 Kasım günü gerçekleştiğini belirtiyor: Denim güncellemesi ana ağda canlıya alındı ve blok üretimini iki saniyede bir tam bloktan 200 milisaniyede bir bloğa, yani saniyede beş bloğa indirdi. Önceki Flashblocks mekanizması işlemler hakkında erken, doğrulama öncesi bilgi sunuyordu; Denim ile birlikte her 200 milisaniyelik blok, kendi kayıtlarını ve işlem sonuçlarını taşıyan gerçek bir blok hâline geliyor. BaseTime adlı bir özellik ayrıca akıllı sözleşmelere milisaniye hassasiyetinde zaman verisi sağlıyor; bu, merkeziyetsiz borsalar, borçlanma protokolleri ve otomatik yürütme sistemleri için zamanlamayı keskinleştiriyor. İki sınır da geçerli. Daha hızlı blok üretimi, işlemleri Ethereum üzerinde aynı hızda nihai hâle getirmiyor; Base işlemleri, ilgili veri Ethereum'a ulaşıp onun mutabakat sürecinden geçene kadar güvenli ve nihai sayılmıyor. Blok numarasını saat gibi kullanan sözleşmelerin de uyum sağlaması gerekiyor, aksi hâlde bekleme süreleri ve zaman kilitleri geliştiricilerin beklediğinden önce sona erebilir.

Her İki Hattın Ortak Kapısı

İki hat farklı darboğazlara dokunuyor. EEZ ücret kısaltan bir rollup daha değil; ağlar arasındaki durağı kaldırıyor, böylece ana ağ likiditesi köprü olmadan rollup kullanıcılarına hizmet verebiliyor. Base'in Denim'i işlemin dahil edilme gecikmesini kısaltıyor ama nihailik olduğu yerde bırakıyor: Ethereum'un mutabakat sürecinde. Ethereum (ETH) fiyatı açısından da ne EEZ ne Denim açıkça ilan edilmiş kısa vadeli bir itici; benimseme ancak kod üretime girerse etki yaratabilir. Ethereum çekirdek geliştiricileri aynı disiplini başka yerde de sergiliyor ve Glamsterdam fork'unu Hoodi üzerinde bekletiyor. Spot akışlar ise ileri çekiyor: Ethereum spot ETF'leri son oturumda 99,97 milyon dolar çıkış kaydetti. Her iki protokol hattı da tek bir kapının ardında: Rollup X bağımsız güvenlik denetimleri tamamlanmadan üretime girmiyor ve EEZ yol haritası Gnosis Chain göçü için bir tarih vermiyor. Bu denetim takvimi, gösterimlerdeki rakamlar değil, bunların ne zaman ana ağa ulaşacağını belirliyor.