Tayvan FSC Kapanış Altında Açığa Satışı 23 Kasım'dan İtibaren Yasakladı
Tayvan FSC, 23 Kasım'dan itibaren kapanış altında açığa satışı yasakladı ve teminat oranını yüzde 150'ye çıkardı. TAIEX bir haftada yüzde 17,5 düştü.
AI ÖzetiAI
- Tayvan FSC açığa satış teminat oranını 23 Kasım'dan itibaren yüzde 130'dan yüzde 150'ye çıkardı.
- TAIEX, 20 Kasım'da 36.033,29 seviyesinde kapandı ve haftada yüzde 17,5 değer kaybetti.
- Marj bakiyeleri tek günde 49,14 milyar Yeni Tayvan doları azalarak 435,23 milyara indi.
- Aralık vadeli sözleşme 33.919'da kapandı ve gündüz uzlaştırmasının 1.881 puan altında kaldı.
FSC Kısıtları Üçüncü Kez Sıkılaştırıyor
Tayvan Finans Denetleme Komisyonu (FSC), 21 Kasım Cumartesi günü yaptığı açıklamayla, 23 Kasım Pazartesi'den itibaren borsada işlem gören hisseler, büyüme pazarı hisseleri ve Tayvan Mevduat Sertifikaları için hiçbir açığa satış işleminin önceki seansın kapanış fiyatının altında gerçekleştirilemeyeceğini duyurdu. Düzenleyicinin resmi duyurusu beş ayrı önlemi sıralıyor ve müdahalenin gerekçesi olarak yerel piyasada son haftalarda süren sert dalgalanmaları, işlemlerin düzenli kalmasını sağlamak amacıyla gösteriyor. Borsada işlem gören menkul kıymetlerdeki açığa pozisyonlar için asgari teminat oranı yüzde 130'dan yüzde 150'ye çıkıyor; böylece aynı büyüklükteki bir açığa pozisyon için yatırımcının peşin koyması gereken nakit tutarı artıyor. Aracı kurumların, fiyat düşüşünde kazanç sağlayan satım opsiyonu benzeri bir ürün olan put warrant ihraç başvurularını kabul etmesi yasaklanıyor. Halka açık şirketler kendi hisselerini geri almak üzere teşvik ediliyor; tamamlanan programların ESG karnelerine sayılması öngörülüyor. Kurumsal menkul kıymet borç vericilerinden ise borç vermeyi durdurmaları ve verilen kredileri erken geri çağırmaları isteniyor. Menkul kıymet ve vadeli işlem şirketlerinin risk koruması amacıyla yaptığı satışlar istisna kapsamında; hisselerin sahibi olan yatırımcıların satışlarına hiçbir kısıtlama getirilmiyor. Duyuruda bir son kullanma tarihi belirtilmiyor, önlemlerin koşullara göre güncelleneceği ifade ediliyor.
Bu üç haftadan kısa bir sürede gelen üçüncü sıkılaştırma. 6 Kasım'da, yani piyasanın sert biçimde satıldığı gecenin sabahında, gün içi borçlu pozisyon satışları tavanı ortalama günlük hacmin yüzde 30'undan yüzde 3'e indirilmiş ve açığa satış teminat oranı yüzde 90'dan yüzde 130'a yükseltilmişti; Ulusal İstikrar Fonu da aynı gün onuncu kez piyasaya girmişti. 19 Kasım'da açıklanan ve 20 Kasım'da yürürlüğe giren ikinci paket, kapanış altındaki açığa satışı yalnızca önceki seansda yüzde 3,5 veya daha fazla düşen hisseler için yasaklamış ve borçlu satış tavanını yüzde 1'e çekmişti. Yeni kurallar yüzde 3,5 eşiğini tamamen kaldırıyor.
Haftada Yüzde 17,5 Düşüş ve Vadeli İşlem Açığı
Sıkılaştırmanın arkasında endeksin yakın tarihinin en kötü haftalarından biri var. TAIEX, 20 Kasım Cuma günü 36.033,29 seviyesinde kapandı; günlük kayıp 2.393,60 puan oldu. 13 Kasım'daki 43.675,12'lik kapanışa göre düşüş ise 7.641,83 puan, yani kabaca yüzde 17,5'a karşılık geliyor. Piyasa verileri marj hesaplarının ne kadar hızlı kapandığını gösteriyor: marj bakiyeleri tek günde 49,14 milyar Yeni Tayvan doları azalarak 435,23 milyar seviyesine indi, piyasada bakım oranı yüzde 156,18'den yüzde 151,78'e geriledi ve 6.462 hesap yüzde 130'luk bakım eşiğinin altına düşerek toplam 6,46 milyar Yeni Tayvan doları ek teminat yükümlülüğüyle karşılaştı. Vadeli taraf da aynı yönü işaret ediyor: Aralık vadeli sözleşmenin gece seansı 33.919'dan kapandı ve bu seviye, gündüz seansının 35.800'lik uzlaştırma fiyatının 1.881 puan altında kaldı. Pazartesi günü spot açılışta aşağı yönlü boşluk riski böylece masada.
ABD'de gece yaşanan gelişmeler de baskıyı artırdı. Cuma günü Nasdaq yüzde 5,28, S&P 500 yüzde 3,70 değer kaybetti; Philadelphia Yarı İletken Endeksi yüzde 10,73, NVIDIA (NVDA) ise yüzde 14,01 geriledi. Tayvan Yarı İletken'in ADR hissesi yüzde 9,48 düştü; bu kayıp, hisselerin Taipei'deki yüzde 4,76'lık düşüşünün kabaca iki katı ve bu tür bir açığın yerel açılışı ağırlaştırması bekleniyor. Önümüzdeki hafta ayın en yoğun veri takvimini de taşıyor. 24 Kasım Salı günü Tayvan saatiyle 23.00'te ABD tüketici güveni verisi gelecek; ardından ABD kapanışının ardından Dell'in bilanço açıklaması, adanın yapay zeka sunucu tedarik zinciri için çan niteliğinde. Asıl olay ise 25 Kasım Çarşamba günü saat 21.30'da yaşanacak: Ekim ayı PCE fiyatları, çekirdek PCE, kişisel gelir ve harcama verileri, üçüncü çeyreğin gayri safi yurtiçi hasılasının ikinci tahmini, dayanıklı tüketim malı siparişleri ve Şükran Günü nedeniyle bir gün öne çekilen haftalık işsizlik başvuruları aynı seansta açıklanacak. Eylül rakamlarına göre başlık PCE yıllık yüzde 3,6, çekirdek ise yüzde 3,1 düzeyindeydi; bu veriler Ekonomik Analiz Bürosu'nun açıklamasında yer alıyor. Cleveland Fed'in gerçek zamanlı tahmini ise yüzde 3,8 ve yüzde 3,2'yi işaret ediyor. ABD Merkez Bankası (Fed) Üyesi Lisa Cook, Cuma günü faiz artışında daha uzun beklemenin koşulların gerisinde kalma riski taşıdığını söyledi ve piyasa fiyatlaması, 8-9 Aralık'taki toplantıda çeyrek puanlık bir artış olasılığını yüzde 90'ın üzerine koydu. ABD piyasaları 26 Kasım'da Şükran Günü nedeniyle kapalı olacak; Fed'in Beige Book'u ise saat 03.00'te yayınlanacak.
Yasağın doğrudan etkisi sınırlı kalabilir. Piyasa verilerine göre Cuma günkü açığa satışların tutarı yalnızca kabaca 3,5 milyar Yeni Tayvan doları; yatırımcıların aynı gün kapattığı 49,14 milyar dolarlık marj borcunun yanında küçük bir oran. Açığa satışların daha büyük bölümünü oluşturan aracı kurum risk koruması da istisna. Daha yüksek teminat gereksinimi ise işleyiş bakımından bir fonlama oranı gibi çalışıyor: pozisyon tutulduğu her gün daha fazla taşıma maliyeti doğuruyor. Bu da yasağı bir taban değil, hız sınırı olarak konumlandırıyor. Pazartesi açığı doldurulup doldurulmayacağını belirleyecek olan düzenleyici değil, Çarşamba günü açıklanacak PCE verisi. Verilerin tek bir seansa sıkışması ve ardından tatil likiditesinin incelmesi, dalgalı bir hafta için zemini şimdiden hazırlamış durumda.
Birincil kaynaklar
- Düzenleyicinin resmi duyurusu · fsc.gov.tw
Yapay zekâ destekli üretildi, AI ile incelendi ve COINOTAG editöryal gözetiminde yayımlandı.

