#The Graph

The Graph, blok zinciri üzerindeki verileri indeksleyip sorgulanabilir hale getiren merkeziyetsiz bir protokoldür. Tıpkı geleneksel internet dünyasındaki arama motorlarının web sayfalarını taraması gibi, The Graph da Ethereum ve diğer ağlardaki akıllı sözleşme verilerini düzenler. Geliştiriciler, "subgraph" adı verilen açık API'ler aracılığıyla ihtiyaç duydukları onchain verilere GraphQL sorgu diliyle hızlıca erişebilir. Bu sayede DeFi uygulamaları, NFT platformları ve merkeziyetsiz borsalar merkezi bir sunucuya bağımlı kalmadan çalışabilir. Protokolün yerel tokeni GRT, ağı güvence altına alan indeksleyicilere ve küratörlere ödeme yapmak için kullanılır.

GRT tokeni, Binance, Coinbase, Kraken ve OKX gibi büyük merkezi kripto borsalarının yanı sıra Uniswap gibi merkeziyetsiz borsalarda da işlem görmektedir. Türkiye'den erişilebilen borsalar üzerinden KYC (kimlik doğrulama) işlemlerini tamamladıktan sonra Türk lirası veya USDT karşılığında GRT satın alınabilir. Satın alınan tokenler, güvenli saklamak için donanım cüzdanı gibi bir soğuk cüzdana aktarılabilir. Ayrıca GRT'yi stake ederek ağa katkı sağlamak ve pasif gelir elde etmek de mümkündür; ancak bu süreç teknik bilgi ve belirli bir minimum token miktarı gerektirmektedir.

The Graph ve GRT tokeni, Türkiye'de yasal olarak işlem görebilen kripto varlıklar arasında yer almaktadır. Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) tarafından lisanslanan kripto varlık hizmet sağlayıcıları, GRT dahil pek çok tokeni listeleme yetkisine sahiptir. Türkiye'deki kripto varlık düzenlemeleri çerçevesinde SPK lisanslı platformlar üzerinden GRT alım satımı yapmak yasal bir zemine oturmaktadır. Bununla birlikte yatırımcıların vergi yükümlülüklerini takip etmesi ve olası düzenleyici güncellemeleri yakından izlemesi önerilmektedir.

The Graph başlangıçta yalnızca Ethereum ağını desteklerken zaman içinde çok zincirli (multi-chain) bir yapıya evrilmiştir. Günümüzde Arbitrum, Optimism, Polygon, Avalanche, Fantom, Celo, Gnosis Chain ve BNB Chain dahil olmak üzere onlarca blok zinciri The Graph protokolü üzerinden indekslenmektedir. Bu geniş ağ desteği, The Graph'ı tek bir ekosisteme bağımlı olmaktan çıkararak tüm merkeziyetsiz uygulama geliştirme dünyası için evrensel bir veri katmanı konumuna getirmektedir. Katman 2 ağlarının yaygınlaşmasıyla birlikte The Graph'ın desteklediği zincir sayısının artmaya devam etmesi beklenmektedir.

DeFi protokollerinin işlevselliği doğrudan blok zincirindeki verilere anlık erişime bağlıdır. Bir merkeziyetsiz borsanın likidite havuzu bilgilerini göstermesi, bir borç protokolünün teminat oranlarını hesaplaması ya da bir getiri toplayıcının strateji performansını sunması için onchain verinin saniyeler içinde sorgulanabilmesi gerekir. The Graph, bu kritik veri akışını sağlayan altyapı katmanı olarak öne çıkmaktadır. Uniswap, Aave, Compound ve Synthetix gibi önde gelen DeFi protokollerinin tamamına yakını The Graph subgraph'larını aktif olarak kullanmaktadır. Bu nedenle The Graph'ın kullanım hacmi, DeFi ekosisteminin genel aktivitesiyle güçlü bir korelasyon sergilemektedir; likidite havuzu işlemlerinin yoğunlaştığı dönemlerde The Graph ağında da sorgu sayılarının belirgin biçimde arttığı gözlemlenmektedir.