Stellar (XLM) Ana Ağında Protocol 28 “Adapter” Etkinleşti: Sözleşme Verisi Göçü Yolu Açıldı

Protocol 28 Ana Ağda Devrede

Stellar (XLM) ana ağı, “Adapter” kod adlı Protocol 28 yükseltmesini 16 Eylül 2026 tarihinde saat 17.00 UTC'de devreye aldı ve kayıtlı akıllı sözleşme verisinin göçü için işlevsel bir yol açmış oldu. Güncelleme günlük cüzdan ve ödeme kullanıcılarından çok Soroban geliştiricilerini ile düğüm altyapısını hedefliyor. Piyasa verileri şu ana kadar etkinleşme ile spot işlemlerdeki Stellar (XLM) fiyatı arasında doğrulanabilir bir nedensellik bağlantısı göstermiyor. Daha önceki teknik incelemelerimiz tokenin 50 haftalık hareketli ortalama üzerinde kalmasını ve 0,2227 dolar hedefinin izlenmesini takip etmişti; ancak bu yükseltme bir fiyat olayı değil, bir ağ olayı. Stellar Development Foundation sürümü üç temel protokol önerisi üzerine kurdu: CAP-86, CAP-85 ve CAP-83. Resmî yazılım sürüm dokümantasyonu, Protocol 28 ana ağ derlemesini 16 Eylül tarihine işaret ediyor. Soroban, Stellar ağına ayrı bir sidechain olarak değil doğrudan entegre edilmiş akıllı sözleşme platformu; WebAssembly'ye derlenen Rust programlarını çalıştırıyor.

Adapter öncesinde bir sözleşmenin defterden (ledger) veri okuması tam eşleşme gerektiriyordu: bir yapının (struct) her alanı anahtar olarak kayıtlı olmalı, fazladan bir anahtar bulunmamalıydı. Eksik ya da beklenmeyen bir alan okumayı baştan bozabiliyordu. CAP-86 bu kısıtı eksik ya da yeni eklenmiş alanlara tolerans gösteren sparse host fonksiyonlarla gevşetiyor; böylece eski depolama tek seferde çöpe gitmek yerine aşamalı olarak yeni bir şemaya taşınıyor.

CAP-85 ayrı bir darboğaza el atıyor. Dışarıdan yönetilen çalıştırılabilir kod referanslarını destekleyen öneri sayesinde aynı programı paylaşan bir sözleşme grubu, her kopyayı değiştirmek yerine tek bir referansı kaydırarak yükseltilebiliyor. Bu, büyük operasyonlarda sürüm karmaşası yaşayan düğüm filolarını azaltıyor; yine de her geliştiricinin yeni kodun eski veriyle uyumunu kendisinin doğrulaması gerekiyor.

CAP-83 ise konsensüs mekanizması katmanında çalışıyor: doğrulayıcılar (validator) işlem setinin tamamı gelmeden oylamaya başlayabilecek ve geç kalan ya da geçerlilik testini geçemeyen setleri ayıran bir prosedür devreye giriyor; bu, veri yayılımına bağlı tıkanmaları hafifletiyor. Paralel işlem seti indirmeleri ana ağ kesintisinden sonra aşamalı olarak gelecek. Doğrulayıcı işletmecilerine saat senkronizasyonunu kontrol etmeleri öneriliyor; defteri doğrudan okuyan indeksleyiciler ve veri hatları ise yeni defter değer tiplerini işleyebilmek zorunda.

Soroban SDK v28 ve Stellar'ın 11. Yaşı

Geliştirici tarafındaki araçlar 30 Eylül'de yetişti. Soroban Rust SDK'nın 28 sürümü o gün yayımlandı ve Build on Stellar hesabı, Stellar baş yazılım mühendisi Leigh McCulloch'a atfedilen bir özetle sürümü X üzerinde doğruladı. SDK v28, Protocol 28 desteği taşıyor; derleme sistemi değişiklikleri ve sözleşme verisi göçüne dair yeni davranışlar da sürümde yer alıyor. Sürüm notuna göre çoğu sözleşme için gereken tek şey yeniden derleme. Özellik listesinde Spec Shaking v2 var: SDK her şey için bir kayıt üretiyor, stellar-cli derlemesi ardından sözleşmenin kullanmadığı kayıtları ayıklıyor; yani özellik yayımına ölü kod elemesi uygulanıyor. Seyrek yayımlanan olaylar (sparse events), çalıştırılabilir referanslar ve testlerde yüklenebilen yerel sözleşmeler diğer eklemeler arasında. Göç desteği tam da gereken yere geliyor, çünkü bir yapı defterde alan adlarıyla indekslenen bir harita olarak duruyor ve v28, alanları ilk yazımdan farklı olsa bile sözleşmenin bu haritayı okumasına izin veriyor.

@BuildOnStellar · X gönderisi

X üzerinde doğruladı.

X'te görüntüle

Tarih aynı zamanda ağın 11. kuruluş yıldönümü. Stellar ekosistemi tarihi defterinden daha uzun: ağ 30 Eylül 2015'te faaliyete geçti. Ürün başkanı Tomer Weller, yıldönümünün “yeni” Stellar ağına ait olduğunu belirtmişti; 2014'teki erken sürüm STR koduyla çalışıyordu. Son dönemdeki adımlar gerçek dünya raylarına işaret ediyor: ağ, tokenize edilmiş gerçek dünya varlıklarının 22.000 sahibini geçti ve Kolombiya'daki MoneyGram'in Visa stablecoin kart pilotu gibi projeler bu doğrultuda ilerlemeyi sürdürüyor.

Manuel Kalan Göç Adımı

Resmî sürüm dokümantasyonuyla birlikte okunduğunda iki geliştirme de tek bir ekseni çiziyor: bir ağın ömrü boyunca biçim değiştirebilen sözleşme verisi. Protocol 28 notları ana ağ sürümünü 16 Eylül 2026'ya tarihlendiriyor, Soroban Rust SDK 28.0.0 üzerinde yeniden derleme şart koşuyor ve geliştiricilere eski durumu yeniden üretip, göçü tamamlanmış saymadan önce yeni sözleşmenin bu durumu okuduğunu doğrulamalarını söylüyor. Kısa vadede yük düğüm operatörlerinde: indeksleyiciler ve veri hatları yeni defter değer tiplerini işlemeli, doğrulayıcı saat senkronizasyonu kontrol edilmeli. U.S. Bank'ın USBDC stablecoin testleri dahil kurumsal çalışmalar, yükseltilebilir sözleşme verisinin ölçekte neden önemli olduğunu gösteriyor. Değişimden el değmeden kalan kısım ise şu: hiçbir şey kendi kendine göçmüyor.