Seed Phrase (Kurtarma Kelimeleri) Nedir?

Seed phrase nasıl çalışır?

Bir kripto cüzdan kurulurken yazılım rastgele bir sayı (entropi) üretir. BIP-39 standardı bu sayıyı, sonuna bir sağlama (checksum) ekleyerek 2.048 kelimelik standart bir listeden seçilen kelimelere çevirir. Böylece insanın yazıp saklaması zor olan uzun bir sayı, okunabilir bir kelime dizisine dönüşür. Kelime sayısı 12, 15, 18, 21 veya 24 olabilir; kelime sayısı arttıkça entropi, yani tahmin edilme zorluğu artar.

Kelimelerden bir kök değer (seed) türetilir. BIP-32 ile tanımlanan HD cüzdan yapısı da bu tek kökten sınırsız sayıda özel anahtar ve adres üretir. Sonuç olarak aynı kelimeler, hangi cüzdan uygulamasına girilirse girilsin aynı anahtarları ve adresleri yeniden oluşturur.

Kelimelerin sırası da önemlidir: aynı kelimeler farklı sırayla girilirse başka bir cüzdan ortaya çıkar veya sağlama hatası verir. BIP-39 kelime listesinin İngilizce dışında Japonca, Korece ve Çince gibi dillerde de sürümleri vardır, ancak cüzdanların büyük çoğunluğu İngilizce listeyi kullanır.

Seed phrase ne zaman kullanılır?

• Cihaz kaybı veya arızası: Telefon, bilgisayar ya da donanım cüzdanı kaybolduğunda veya bozulduğunda, kelimelerle yeni bir cihazda tüm varlıklara yeniden erişilir.
• Cüzdan değişikliği: Bir cüzdan uygulamasından diğerine geçerken kelimeler içe aktarılır.
• Miras ve acil durum planı: Kelimelere erişim, varlıklara erişim demektir; bu nedenle güvenilir bir kişinin gerektiğinde nasıl ulaşacağı önceden planlanır.

Borsa hesaplarında seed phrase yoktur, çünkü anahtarlar borsadadır. Seed phrase yalnızca anahtarları kullanıcının kendisinin tuttuğu (emanetçi olmayan) cüzdanlarda bulunur.

Seed phrase nasıl güvenli saklanır?

• Çevrimdışı yazın. Kâğıda ya da yangına ve suya dayanıklı bir çelik plakaya yazmak en yaygın yöntemdir.
• Dijital kopya tutmayın. Ekran görüntüsü, fotoğraf, bulut notu, e-posta veya mesajlaşma uygulaması, kelimelerin çalınmasının en sık yoludur.
• Birden fazla fiziksel konum. Tek bir kopya yangın veya hırsızlıkla kaybolabilir; iki ayrı güvenli konumda saklamak riski dağıtır.
• Kimseyle paylaşmayın. Hiçbir cüzdan, borsa veya destek ekibi seed phrase istemez. İsteyen her mesaj, form veya site dolandırıcılıktır.
• Ek parola (passphrase) değerlendirin. Bazı cüzdanlar kelimelere "25. kelime" olarak da bilinen ek bir parola eklemeye izin verir; kelimeler ele geçse bile parola olmadan fonlara ulaşılamaz. Parola unutulursa fonlar da kurtarılamaz.
• Kurtarmayı test edin. Büyük tutar göndermeden önce cüzdanı kelimelerle geri yükleyerek yedeğin doğru yazıldığını kontrol edin.

Uzun vadeli saklama için seed phrase'in soğuk cüzdan düzeniyle birlikte kullanılması yaygındır.

Seed phrase ile özel anahtar arasındaki fark

Özel anahtar tek bir adresi kontrol eder. Seed phrase ise bir cüzdandaki tüm özel anahtarları üretebilen ana yedektir. Bu nedenle seed phrase'in ele geçirilmesi, tek bir anahtarın ele geçirilmesinden daha büyük bir kayıptır: saldırgan cüzdandaki tüm hesaplara ve farklı ağlardaki tüm adreslere erişir.