Altcoin Nedir?

Altcoin ne demek?

Bitcoin, 2009'da ilk kripto para olarak ortaya çıktı. Sonraki yıllarda Bitcoin'in kodundan türeyen veya tamamen farklı tasarımlarla geliştirilen yeni kripto paralar için "alternatif coin" ifadesi kullanılmaya başlandı; kısaltması altcoin oldu.

Terimin anlamı kullanıldığı bağlama göre biraz değişir:

• Geniş anlam: Bitcoin dışındaki her kripto para. Bu kullanımda Ethereum da bir altcoindir.
• Dar anlam: Piyasa tartışmalarında "altcoinler" bazen Bitcoin ve Ethereum dışındaki, daha küçük piyasa değerli kripto paraları anlatır.
• Stablecoin'ler: Teknik olarak Bitcoin dışında oldukları için altcoin sayılabilirler, ancak birçok veri kaynağı ve analiz, değerleri sabitlendiği için stablecoin'leri ayrı bir kategori olarak ele alır.

Terim ilk çıktığında yalnızca birkaç yeni projeyi anlatıyordu. Sektör büyüdükçe altcoin, binlerce varlığı kapsayan bir şemsiye terime dönüştü. Altcoinler Bitcoin'den genellikle dört noktada ayrılır:

• Amaç: Bitcoin çoğunlukla bir değer saklama aracı ("dijital altın") olarak konumlanır. Altcoinler ise akıllı kontrat, ödeme, gizlilik, oyun veya veri aktarımı gibi farklı kullanım alanlarına odaklanır.
• Teknoloji: Birçok altcoin iş ispatı yerine hisse kanıtı ya da onun türevleri gibi farklı mutabakat mekanizmaları kullanır.
• Arz modeli: Bitcoin'in 21 milyonluk sabit tavanının aksine altcoinlerin arzı sınırlı, sınırsız ya da enflasyonist olabilir.
• Risk profili: Altcoinler, özellikle küçük olanlar, fiyat ve proje riski bakımından Bitcoin'e göre genellikle daha oynak ve daha risklidir.

Altcoin türleri

Altcoinler, farklı mutabakat mekanizmaları (çoğunlukla hisse kanıtı), farklı arz modelleri ve farklı kullanım amaçlarıyla Bitcoin'den ayrılır. Bir altcoinin nasıl çalıştığını anlamak için kendi teknik belgesine ve tokenomisine bakmak gerekir.

Tabloda yer almayan ama sık konuşulan başka kategoriler de vardır:

• Oyun ve metaverse tokenları: Blok zinciri tabanlı oyunların ve sanal dünyaların içindeki ekonomi için kullanılır; Axie Infinity (AXS), The Sandbox (SAND) ve Decentraland (MANA) bu gruptadır.
• Yapay zekâ tokenları: Merkeziyetsiz hesaplama, veri veya yapay zekâ ajanı ağlarıyla ilişkilendirilen projelerdir; Fetch.ai (FET), Render (RNDR) ve Bittensor (TAO) sık verilen örneklerdir.
• Gerçek dünya varlığı (RWA) tokenları: Tahvil, fon payı veya emtia gibi zincir dışı varlıkları zincir üzerinde temsil eden projeleri kapsar; Ondo (ONDO) bu alanda bilinen bir örnektir.

Bir projenin hangi kategoriye girdiği zamanla değişebilir; aynı token hem bir ağın yakıtı hem de yönetişim aracı olabilir.

İlk altcoinler

İlk altcoin olarak genellikle 2011'de çıkan Namecoin gösterilir. Bitcoin'den çatallanan (fork) Namecoin, merkeziyetsiz bir alan adı sistemi kurmayı amaçlıyordu. Aynı yıl Charlie Lee tarafından geliştirilen Litecoin, Bitcoin'e göre daha kısa blok süresi ve farklı bir madencilik algoritmasıyla çıktı.

Ethereum'un akıllı kontrat altyapısı, token çıkarmayı herkes için kolaylaştırdı. Bu da binlerce yeni tokenın ortaya çıkmasına, ICO dalgasına ve ardından DeFi, NFT ve memecoin dönemlerine yol açtı.

• 2013: Topluluk şakası olarak başlayan Dogecoin ve Bitcoin üzerine inşa edilen token katmanı Mastercoin (bugünkü Omni Layer) çıktı. Aynı yılın sonunda Vitalik Buterin Ethereum'u tarif eden whitepaper'ı yazdı.
• 2015: Ethereum ana ağı 30 Temmuz 2015'te çalışmaya başladı. Aynı yıl önerilen ERC-20 token standardı, projelerin kendi zincirlerini kurmadan Ethereum üzerinde token çıkarmasını standart hâle getirdi.
• 2017: ICO dalgasıyla çok sayıda yeni token çıkarıldı; bunların önemli bir kısmı sonradan terk edildi.
• 2020–2021: "DeFi yazı" olarak anılan dönemde merkeziyetsiz finans tokenları, 2021'de ise NFT ve oyun tokenları öne çıktı.
• 2024 ve sonrası: Memecoin'ler, yapay zekâ tokenları ve gerçek dünya varlıklarını temsil eden tokenlar yeni kategoriler olarak büyüdü.

Her döngüde yeni bir altcoin kategorisinin doğması, terimin neden bu kadar geniş bir aileyi kapsadığını da açıklar.

Altcoin sezonu ve Bitcoin dominansı

Bitcoin dominansı, Bitcoin'in toplam kripto piyasa değeri içindeki payıdır. Dominans düşerken altcoinlerin toplam değeri Bitcoin'den hızlı artıyorsa, piyasada bu döneme altcoin sezonu (altseason) denir. Tersine, belirsizlik dönemlerinde yatırımcıların daha riskli altcoinlerden Bitcoin'e veya stablecoin'lere geçmesi dominansı artırır.

Altcoin sezonunu ölçmek için farklı veri sağlayıcılarının kendi endeksleri vardır; eşikler ve yöntemler sağlayıcıya göre değişir. Dominans ve sezon endeksleri geçmiş hareketleri tarif eder, geleceği tahmin etmez.

Sık atıf yapılan yöntemlerden biri Blockchaincenter'ın Altcoin Season Index'idir. Bu endeks, stablecoin'ler ve varlık destekli tokenlar hariç ilk 50 kripto paranın %75'i son 90 günde Bitcoin'den daha iyi performans gösterdiğinde dönemi "altcoin sezonu" olarak tanımlar.

Aşağıdaki tablo varsayımsaldır ve yalnızca altseason'ın nasıl göründüğünü anlatır; gerçek bir dönemi veya fiyat beklentisini göstermez:

Bu tabloda altcoinler Bitcoin'den hızlı yükseldiği için dominans düşer. Aynı mekanizma ters yönde de işler: piyasa düşerken küçük altcoinler çoğu zaman Bitcoin'den sert kaybeder.

Altcoinlerle ilgili sık geçen kavramlar

• Bitcoin dominansı: Bitcoin'in toplam kripto piyasa değeri içindeki payı.
• Altseason: Altcoinlerin toplu olarak Bitcoin'den daha iyi performans gösterdiği dönem.
• ETH/BTC oranı: Ethereum'un Bitcoin cinsinden fiyatı; piyasada altcoin iştahının göstergelerinden biri olarak izlenir.
• Sektör rotasyonu: Paranın piyasadaki bir altcoin kategorisinden diğerine (örneğin Layer 1'den DeFi'ye, oradan memecoin'lere) kayması.
• Shitcoin: Değeri veya amacı olmadığı düşünülen, düşük kaliteli ya da dolandırıcılık şüphesi taşıyan tokenlar için kullanılan argo terim.

Altcoinlerin riskleri

• Yüksek oynaklık: Küçük piyasa değerli altcoinlerin fiyatı Bitcoin'e göre çok daha sert hareket edebilir.
• Likidite: Az işlem gören tokenlarda alım satım fiyatı etkiler; çıkış zor olabilir.
• Proje riski: Ekip projeyi terk edebilir veya vaat ettiğini gerçekleştiremeyebilir; rug pull vakaları özellikle yeni ve küçük tokenlarda görülür.
• Arz baskısı: Kilitli ekip ve yatırımcı tokenlarının serbest kalması satış baskısı yaratabilir.
• Düzenleme: Bazı altcoinlerin hukuki statüsü ülkeden ülkeye farklıdır.

Bir altcoin hakkında karar vermeden önce ekip, kod, tokenomi ve topluluk hakkında bağımsız araştırma yapmak (DYOR) temel kuraldır. Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır; yatırım tavsiyesi değildir.