Ethereum Vakfı, Ethereum (ETH) Hegotá Yükseltmesine İki Zorunlu EIP'yi Kilitledi

Ethereum Vakfı İki Zorunlu EIP'yi Şart Koştu

Ethereum Vakfı'nın protokol ekibi 7 Eylül'de bir sonraki hard fork'ün (ağın geriye dönük uyumsuz güncellemesi) kapsamına net bir çizgi çekti ve Hegotá yükseltmesi için iki Ethereum iyileştirme önerisini (EIP) istemci ekipleri ve validator (doğrulayıcı) kümesi için “mutlaka dahil edilecek” statüsüne yükseltti. Ekip, aday havuzundaki 62 EIP'yi değerlendirdi ve ilk kez pozisyonları ayrı çalışma gruplarına dağıtmak yerine tek bir departman düzeyinde karar verdi. Zorunlu statü kazanan iki öneri, FOCIL olarak bilinen EIP-7805 ile frame transaction (çerçeve işlemi) kavramını getiren EIP-8141. Konsensüs katmanında yer alan FOCIL, validator komitelerini dahil etme listelerindeki işlemleri bloklara taşıtmaya mecbur ediyor; böylece hiçbir işlem tek bir blok üreticisine bağımlı kalmadan ağa girebiliyor. Bu, fork'ün sansüre dayanıklılık omurgası. Yürütme katmanına dokunan EIP-8141'i aşağıda ayrıca inceliyoruz. Hegotá EIP listesinin resmi açıklamasında ekip, Hegotá'yı kuantum direncinin kendisi olarak değil, daha sonraki post-kuantum fork'ün zamanında gelip gelmeyeceğini belirleyen adım olarak konumlandırıyor; hedef, Aralık 2029'a kadar kuantuma dirençli bir layer 1. On beş EIP'nin dahil edilmesi muhtemel, 28'i ise reddedildi; uygulama çalışmaları Ekim-Aralık 2026 penceresinde başlayacak. Bu fork'lerin ağı nasıl dönüştürdüğünü yakından takip etmek isteyenler için Ethereum 2.0 yükseltme rehberimiz süreci tarihsel arka planıyla anlatıyor.

100.000 Gas Sınırına Karşı 190.628 Gas

EIP-8141'in gizlilik hedefleri sert bir sayısal duvara çarptı. 2 Eylül'de yayımlanan bir benchmark çalışması, bir Groth16 sıfır bilgi kanıtının (özel bir işleme eklenen kriptografik makbuz) doğrulama maliyetini yaklaşık 190.628 gas olarak ölçtü; bu, önerinin mevcut taslağındaki 100.000 gas'lık doğrulama tavanının neredeyse iki katı. Yalnızca eşleştirme kontrolü tek başına 181.000 gas civarında tüketiyor; yani herhangi bir yürütme başlamadan tavan aşılıyor. Benchmark'ın arkasındaki araştırma modeli, tek notlu bir özel işlem için en az 211.828 gas, sekiz notlu bir işlem için 351.828 gas tahmin ediyor — ne ki bunlar modellenmiş kestirimler, doğrulanmış ana ağ maliyetleri değil. 5 Eylül'de gelen bir taslak revizyonu orta yol arıyor: her düğümün uymak zorunda olduğu ortak standart 100.000 gas'lık tavan kalmaya devam ederken, yüksek performanslı bireysel düğümlerin üzerindeki işlemleri kabul edebilmesine izin veriliyor. Ancak bu sorunu kısmen çözüyor; bir düğümün kabul ettiği işlem yine de yayılmak zorunda ve Tornado Cash ile RAILGUN gibi gizlilik protokolleri yalnızca en hızlı düğümlerin değil, aktaran her düğümün kanıtı doğrulamasını gerektiriyor. Benchmark'ın yazarı, sıradan optimize edilmiş işlemler için tavanın en az 250.000 gas olması gerektiğini savunuyor; bu değişiklik henüz taslağa yansımadı. Ayrı bir taslak olan EIP-8250 ise genel mempool'da (bekleyen işlem havuzu) gönderici başına en fazla bir frame işlemine izin veriyor — tek bir adresi ödemelerde tekrar tekrar kullanan gizlilik servisleri için ek bir kısıt.

Buterin Ücret Soyutlamasındaki İlerlemeyi Doğruladı

Vitalik Buterin 6 Eylül'de EIP-8141 üzerindeki çalışmanın son aylarda sessizce ilerlediğini söyledi ve X'te kullanıcıların işlem ücretlerini ETH dışında bir token ile ödemesine — ya da faturayı üçüncü bir tarafa devretmesine — imkân tanıyan tasarımı tarif etti. Mekanizma, işlemi en fazla 64 frame'lik bir zincire bölüyor; her frame bir akıllı sözleşme çağrısı gibi davranıyor: bir frame işlemin geçerliliğini doğruluyor, bir frame ücret ödeyicisini yetkilendiriyor, kalan frame'ler kullanıcının niyetini icra ediyor. Ücret onayı kendi frame'ine izole edildiği için işlemi imzalayan hesap ile ücreti ödeyen hesap birbirinden ayrılabiliyor; böylece yalnızca stablecoin tutan bir cüzdan ücreti ERC-20 token ile karşılayabiliyor. 2023'ten bu yana canlı olan ERC-4337 hesap soyutlaması bunu zaten mümkün kılıyordu, ama ayrı bir mempool ve üçüncü taraf bundler'lar üzerinden; frame işlemleri bu yeteneği temel protokole taşıyor, varsayılan kod özelliği ise akıllı hesaba geçmeden sıradan harici sahipli hesapları da kapsıyor. EIP-8141 frame işlemlerini 2027 Hegotá yükseltmesine kilitleyen 27 Ağustos tarihli çekirdek geliştirici görüşmesinde öneri “dahil için benimsendi” statüsüne yükseltildi; FOCIL'in de birlikte gelmesi bekleniyor. Öneri hâlâ taslak: istemci entegrasyonu, testnet doğrulaması, cüzdan desteği ve güvenlik denetimleri önde; geliştiriciler ayrıca benzer bir öneri olan EIP-8130'ı tartışıyor. Piyasayı gerçek zamanlı izlemek isteyenler spot ve vadeli fiyatları Bybit üzerinden canlı takip edebilir.

Gas Tavanı Gizlilik Tavanını Belirliyor

Vakıf açıklamasının detayları Hegotá'nın yol haritasındaki yerini netleştiriyor: yükseltme, vakfın Aralık 2026'da gerçekleştirilmesini beklediği Glamsterdam'ın ardından geliyor ve istemci ekipleri Hegotá uygulamasına 2026'nın dördüncü çeyreğinin ikinci yarısında başlayabilecek. Yaklaşık 60 araştırmacı ve mühendis 62 öneriyi değerlendirdi; vakıf, S-tier bir öneri sorun yaşarsa onu kapsamdan çıkarmadan önce takvimi yeniden ayarlayacağını belirtti. FOCIL, uygun işlemleri tanımlayan EIP-8369 ile birlikte; EIP-8141 ise gizlilik önerileri EIP-8250 ve EIP-8272 ile eşleşiyor. Her iki zorunlu öneri de spesifikasyon belgeleri hâlâ Taslak statüsünde olmasına rağmen “dahil için planlandı” etiketi taşıyor. Frame işlemleri ayrıca anahtar rotasyonunu, toplu işlemleri ve yeni imza şemalarının hard fork'suz tanıtılmasını destekliyor — vakfın kuantuma dirençli imzalara geçişin temeli saydığı bir yetenek.

Vakfın 8 Eylül'de yayımladığı ek bilgiler Hegotá tier listesinin nasıl kurulduğunu aydınlatıyor. 62 öneri, tartışmalı adaylar yaklaşık 90 dakikalık çalışma oturumlarında masaya yatırılmadan önce 397 ayrı not aldı — EIP başına ortalama 6,4 not; en çok incelenen öneri dokuz not topladı. Ekip düzeyindeki skorlar gizli tutuluyor ve departman her öneriye “steelman” okuması uyguladı. FOCIL, yedi hakemin tamamının en üst notu vermesiyle S-tier koltuğunu oybirliğiyle kazandı; EIP-8141 ise dokuz incelemede ortalama 3,89 puan aldı. Bilinen 15 muhtemel ve 28 reddedilen önerinin ötesinde sekiz EIP B-tier'de, yedi EIP C-tier'de duruyor; EIP-8368 ve EIP-8372 ise Glamsterdam'dan ana ağ verisi beklenerek bilinçli olarak notlandırmadış bırakıldı. Aralık 2029 kuantum direnci takvimi en az Ocak 2027'ye kadar pazarlıksız tanımlanıyor; o tarihte dış uzmanlarla yeniden değerlendirilecek. Departman, sıralamalar üzerine 16 Eylül'de halka açık bir Reddit AMA düzenleyecek.

(05:15 UTC itibarıyla) Üç gelişmeyi de birleştiren iplik şu: Ethereum'un yönetişimi token ağırlıklı oylamayla değil kabaca uzlaşıyla (rough consensus) işliyor — zincir üstü bir oylama yok, bu yüzden belirleyici sonuçlar sürecin kendisine yazılıyor: 100.000 gas'lık doğrulama tavanı ve 64 frame'lik yapısıyla taslak EIP-8141 metni, 27 Ağustos'taki “dahil için benimsendi” kararı ve 7 Eylül'de EIP-7805 ile EIP-8141'i zorunlu kılan karar. Bizim okumamız: protokol ekibi fork'ün tabanını sabitledi; gizlilik tavanını ise artık gas limiti tartışması belirleyecek. Kanıt doğrulaması tavanın altına indirilemezse, frame işlemleri Buterin'in çizdiği tablodan daha zayıf bir gizlilikle Hegotá'ya ulaşabilir. Fork'ün sonraki adımlarını Ethereum ağı haberlerimizden takip ediyoruz.