Altın (Gold / XAU)

Altın nedir?

Altın, binlerce yıldır servet biriktirmek ve değer korumak için kullanılan, finans piyasalarının en köklü varlıklarından biridir. Merkez bankaları rezervlerinde altın tutar; mücevherattan elektroniğe kadar geniş bir kullanım alanı vardır. Pek çok yatırımcı altını enflasyona ve para birimlerinin değer kaybına karşı bir korunma aracı olarak görür.

XAU, uluslararası para birimi kodlarında altına ayrılmış koddur; "X" harfi, ulusal bir para birimi olmayan kıymetli metal kodlarının ortak başlangıcıdır. "XAU/USD" ifadesi, bir troy ons altının ABD doları cinsinden fiyatını anlatır. Altın, geleneksel finans (TradFi) varlık sınıflarından emtialar içinde yer alır.

Ons altın nedir? Troy ons ve gram çevrimi

Altın, gündelik hayatta kullanılan onstan farklı bir birimle, troy ons ile tartılır. ABD Ulusal Standartlar ve Teknoloji Enstitüsü'nün (NIST) dönüşüm tablosuna göre:

• 1 troy ons = 31,1035 gram (NIST tablosunda 31,10348 g)
• 1 avoirdupois ons (günlük kullanımdaki ons) = yaklaşık 28,35 gram

"Ons altın" denildiğinde kastedilen troy onstur. Gram fiyatı, ons fiyatının 31,1035'e bölünmesiyle bulunur. Varsayımsal bir örnek: ons fiyatı 3.100 dolar ise 1 gram altının dolar karşılığı yaklaşık 3.100 ÷ 31,1035 ≈ 99,67 dolardır (rakam örnektir, güncel fiyat değildir). Bu tutarı başka bir para birimine çevirmek için ayrıca döviz kuru gerekir; kuyumcu ya da banka fiyatlarına işçilik, saflık ve alış-satış farkı da eklenir.

Uluslararası toptan altın piyasasında standart, Londra Külçe Piyasası Birliği'nin (LBMA) "Good Delivery" listesidir. LBMA'ya göre Good Delivery altın külçesi yaklaşık 400 troy onstur ve ağırlık, saflık ve görünüm bakımından belirlenmiş şartlara uymak zorundadır.

Uluslararası altın fiyatı nasıl belirlenir?

Altın tek bir borsada işlem görmez; Londra'daki tezgâh üstü piyasa, vadeli işlem borsaları ve dünyanın farklı merkezlerindeki fiziki piyasalar birlikte fiyat oluşturur. Bu piyasalar için yaygın bir referans, LBMA altın fiyatıdır. LBMA'ya göre bu gösterge fiyat, günde iki kez, Londra saatiyle 10.30 ve 15.00'te başlayan ve ICE Benchmark Administration (IBA) tarafından bağımsız olarak yürütülen açık artırmalarla belirlenir; Londra'da teslim edilen, belirli bir külçeye tahsis edilmemiş altın için küresel referans fiyattır. Gün içindeki diğer fiyatlar ise sürekli işlem gören piyasalardan gelir; bu yüzden farklı kaynaklarda aynı anda küçük fiyat farkları görülmesi olağandır.

Altın fiyatını ne etkiler?

Altının fiyatı tek bir etkene bağlı değildir. Sık anılan etkenler şunlardır (genel ilişkilerdir, tahmin değildir):

• Reel faizler: Altın faiz ya da temettü ödemez. Enflasyondan arındırılmış faizler yükseldiğinde altını tutmanın fırsat maliyeti artar; reel faizler düştüğünde bu maliyet azalır.
• ABD doları: Altın dolarla fiyatlandığı için doların diğer para birimlerine karşı değer kazanması, dolar dışı alıcılar için altını pahalılaştırır.
• Merkez bankası alımları: Rezervlerini çeşitlendirmek isteyen merkez bankalarının alımları talebin önemli bir parçasıdır.
• Belirsizlik ve jeopolitik gerilim: Kriz dönemlerinde altına "güvenli liman" talebi artabilir.
• Enflasyon beklentisi: Para biriminin satın alma gücünün azalacağı beklentisi altına ilgiyi artırabilir.

Bu etkenler aynı anda farklı yönlere çekebilir; bu yüzden hiçbiri tek başına fiyatın yönünü belirlemez.

Altına nasıl erişilir? Fiziki, ETF, vadeli ve token

• Fiziki altın: Külçe, sikke ya da takı. Saklama ve sigorta maliyeti vardır.
• Altın ETF'leri: Borsada işlem gören, fiyatı altına bağlı fonlar.
• Vadeli işlemler: Belirli tarihte uzlaşan altın sözleşmeleri. Teminatla açılır ve kaldıraç içerir; zarar teminatı aşabilir ya da pozisyon zorla kapatılabilir.
• Altın dayanaklı tokenlar: Fiziki altına bağlı blok zinciri tokenları (aşağıda).

Altın dayanaklı tokenlar: PAX Gold ve Tether Gold

Altın dayanaklı tokenlar, gerçek dünya varlıklarının (RWA) tokenizasyonuna örnektir:

• PAX Gold: İhraççı Paxos'a göre her PAXG tokenı, Londra Good Delivery külçesindeki bir saf troy ons altını temsil eder ve altın Paxos Trust Company'nin gözetiminde saklanır.
• Tether Gold: İhraççı TG Commodities'e göre bir tam XAUt tokenı, Londra Good Delivery külçesindeki bir troy ons saf altını temsil eder.

Token, altının kendisi değil, ihraççıya karşı belirli koşullara bağlı bir haktır. Değeri; ihraççının altını gerçekten tutmasına, saklayıcının güvenilirliğine ve geri alım koşullarına bağlıdır. Bu nedenle bir altın tokenına bakarken üç soru öne çıkar: altın hangi kasada ve kimin gözetiminde saklanıyor, rezervler bağımsız olarak ne sıklıkta raporlanıyor ve token hangi koşullarda fiziki altın ya da nakit karşılığında geri alınabiliyor?

Altın ve Bitcoin: nötr karşılaştırma

Bitcoin sık sık "dijital altın" olarak anılır, ancak iki varlık farklıdır:

İkisinin fiyatı zaman zaman aynı yöne, zaman zaman zıt yönlere hareket eder; aralarında sabit bir ilişki yoktur.

Altın, gümüş ve platin

Gümüş ve platin de değerli metallerdir, ancak sanayi talebi bu metallerde altına göre daha büyük rol oynar. Bu nedenle fiyatları ekonomik döngüye daha duyarlı ve genellikle daha oynaktır. LBMA'nın Good Delivery gümüş külçesi yaklaşık 1.000 troy onstur.

Canlı örnekler: altın fiyat ve teknik analiz sayfaları

• Altın (XAU) ons fiyatı sayfası güncel ons fiyatını gösterir.
• Altın (XAU) teknik analiz sayfası trend ve seviye okumasını verir.
• Hisse ve emtia teknik özet tablosu, altını diğer emtia ve hisselerle aynı listede gösterir.
• Diğer emtialar, hisseler ve ETF'ler için ABD hisseleri, ETF ve emtia: fiyatlar sayfası kullanılabilir.

Altın ile kripto piyasaları arasındaki gelişmeler TradFi haberleri başlığında toplanır.

Risk notu

Altının fiyatı dalgalanır ve geçmiş performans gelecek için bir gösterge değildir. Altın türevleri ve tokenları kaldıraç, karşı taraf ve saklama gibi ek riskler taşır.