İngiliz Yüksek Mahkemesi: Ele Geçirilen 61.000 Bitcoin (BTC) İçin Çin Hukuku Geçerli

Güncelleme 09:29 UTC: Karara itiraz yolu açıldı.

61.000 Coin, Tek Yetki Sorusu

İngiltere ve Galler Yüksek Mahkemesi, Britanya polisinin ele geçirdiği 61.000'i aşan Bitcoin (BTC) üzerindeki mülkiyet taleplerinin İngiliz hukukuyla değil Çin hukukuyla değerlendirilmesine karar verdi. Pazartesi günü tarihli ve Ulusal Arşivler üzerinden yayımlanan karar, Britanya makamlarının şimdiye kadar yaptığı en büyük Bitcoin el koymalarından birine konu olan bir uyuşmazlığı düzenliyor; mahkeme kaydı bu birikimin değerini yaklaşık 4,1 milyar sterlin olarak sabitliyor. Bu tutar dosyalamalarda sabitlenmiş durumda ve açık piyasada Bitcoin fiyatıyla birlikte hareket ediyor. Bu değerle dava, mahkemelerin elinden geçen en büyük kripto varlık iadeleri arasında sayılıyor. Hâkimlerin karara bağladığı konu, hukuk seçimi (choice of law) olarak bilinen usulî bir soru: uyuşmazlıktaki varlıkların kime ait olduğunu belirleyecek kuralları hangi ülkenin hukuk sistemi sağlayacak. Davacılar, coinlerin kendilerine ait olduğunu savunan Çinli yatırımcılar. Mahkeme, taleplerinin Çin hukukuyla ölçülmesi gerektiğini buldu ve dört gerekçe sıraladı; her biri coğrafi nitelikte: yatırımcılar Çin'de bulunuyor, dolandırıcılık orada işlendi, para transferleri orada yapıldı ve coinler ilk kez orada satın alındı. Karar, yatırımcıların davasını İngiliz mülkiyet ve varlık izleme kurallarına dayandırma girişimini de geri çevirdi; İngiliz davacılar normalde bu araçları kullanarak varlıkları transfer zinciri boyunca izler. Sınır ötesi kripto uyuşmazlıklarında hangi çerçevenin seçildiği sonraki her aşamayı şekillendirir, çünkü hukuk sistemleri dijital varlıklardaki mülkiyeti farklı ele alır: İngiliz hukuku rotası ile Çin hukuku rotası, dolandırıcılık mağdurunun fonlara dönüşen paralar üzerindeki hakını koruyup korumadığı sorusunda farklı cevaplar üretebilir. Mahkeme hangi rotanın geçerli olduğunu belirledi; rotanın nereye vardığını ise henüz söylemedi. İki taraf da kural kitabını biliyor, sonucu ise bilen yok.

Karar, 12 Ekim tarihli ve Birleşik Krallık Ulusal Arşivleri'nin içtihat veritabanı üzerinden erişilebilen belge olarak (EWHC/KB/2026/2509) toplanan fonları tam olarak 402,28 milyar yuan olarak kayda geçiriyor ve mahkeme bu rakamı yaklaşık 4,1 milyar sterline çeviriyor. Hukuk seçimi bulgusunun ötesinde, yayımlanan gerekçeler sonraki dağıtım aşaması için çerçeveyi çiziyor: mahkeme, coinlerin dağıtımına karar verilebilmeden önce her yatırımcının Çin hukuku altındaki somut haklarının ve bunları destekleyen delillerin hâlâ incelenmesi gerektiğini belirtti. Gerekçeler, davayı doğuran daha geniş mülkiyet sorusuna da dokunuyor: tek bir Bitcoin (BTC) partisi aynı anda birden fazla yargı yetkisine girebilir ve benzer sınır ötesi uyuşmazlıklarda mülkiyet büyük olasılıkla en yakın bağ ilkesiyle, yani yatırıma en sıkı bağlı ülkenin hukukuyla değerlendirilecek.

Blue Sky Green Dolandırıcılığı

Dava dosyalarda Blue Sky Green adıyla geçiyor. Mahkeme belgeleri, 2014 ile 2017 yılları arasında Çin'de yürütülen büyük ölçekli bir yatırım dolandırıcılığını tarif ediyor; bu süreç ağın 2016 halving dönemine de denk geliyor. Şema kapsamında düzenleyenler yatırımcılardan yaklaşık 40,23 milyar yuan topladı; dosyalar bu rakamı yaklaşık 4,1 milyar sterline çeviriyor. Paranın bir bölümü Bitcoin'e ve diğer varlıklara dönüştürüldü, kripto pozisyonları sonrasında Birleşik Krallık'a taşındı. Britanya polisi operasyona 2018'de gitti. O yıl yapılan el koymalarda şemaya bağlı elektronik cihazların yanı sıra erişim anahtarlarının bir kısmı ele geçirildi; bu anahtarlar, defterde kayıtlı coinler üzerinde fiilî kontrol sağlayan veriler. Mahkemeler ne karara bağlarsa bağlasın, ağın iş ispatı mekanizması coinlerin kendisini olduğu gibi koruyor; açık olan soru hukukî mülkiyet, varlıkların durumu değil. Yürütülen soruşturmalar, güvence altına alınan Bitcoin (BTC) miktarını sonradan 61.000'in üzerine taşıdı; özel bir elde bulunsaydı bu birikim, sahibini piyasanın en büyük balinaları arasına sokardı. Dolandırılan yatırımcılar ardından varlıkların iadesi için hukuk savaşına girişti ve coinler üzerinde mülkiyet haklarını koruduklarını öne sürdü. Pazartesi kararı önlerini daraltıyor: talepleri artık Çin hukuku kapsamında yürütülecek ve önce davrandıkları İngiliz mülkiyet çerçevesi kapandı. Ulusal Arşivler üzerinden yayımlanan karar, hukuk seçimi bulgusunu belirtip orada duruyor. Coinlerin Çin'e devrini ya da mağdurlara iadesini emretmiyor, yatırımcıların Bitcoin'e sahip olup olmadığına da hiçbir dağıtımın nasıl yürütüleceğine de karar vermiyor. Bu sorular davanın sonraki aşamalarına ait ve yanıtlanana kadar coinler ele geçirmeden bu yana bulundukları yerde kalıyor: Britanya makamlarının elinde, piyasanın dışında.

Pazartesi karardaki hukuk seçimi bulgusunun pratik etkisi sonucun kendisi değil, zamanlama ve mahkeme. Bu tür bir karar yolu genellikle uzatır: davacılar artık Çin'de işlenen bir dolandırıcılığa demirli davalarda Çin mülkiyet kavramlarını savunmak zorunda, coinler ise Birleşik Krallık gözetiminde duruyor. Kararda, birikimi Britanya devleti için stratejik bir Bitcoin rezervine dönüştüren hiçbir düzenleme yok; bunlar hukuk sürecinin sonucunu bekleyen el konulu deliller, bilinçli bir devlet politikası değil. Coinler 2018'den bu yana kilitli olduğundan, yürütülen hiçbir dava aşaması piyasaya satış baskısı koymadı. Kararın yapmış olduğu şey arenayı tanımlamak: coinler üzerindeki mücadele, yayımlanan kararın gösterdiği şekilde Çin hukuku altında tartışılacak.

Karardan gelen yeni ayrıntılar dolandırıcılığın ölçeğini ve mağdurların karşısındaki riskleri netleştiriyor. Kararı imzalayan Turner, yatırımcıların coinler üzerinde mülkiyet hakkı olup olmadığına Çin hukukunun karar vereceğini söyledi; ancak mahkeme bu hakların var olup olmadığına henüz hükmetmedi. Davacı sayısı yaklaşık 16.000 ve hukuk seçiminin mali etkisi ciddi: paralarını Bitcoin'e izleyerek fiyat artışlarını talep edebilmek yerine, başlangıç yatırımını ve faiziyle sınırlı kalmış olabilirler. Dosyalar ayrıca şemanın 128.409 yatırım sözleşmesi çektiğini ve Ponzi usulü 34,1 milyar yuan geri ödeme yaptığını kaydediyor; 100.000'den fazla BTC, şemanın düzenleyicisi Qian Zhimin tarafından Haziran 2014 ile Haziran 2017 arasında bir Huobi hesabıyla satın alındı. Zhimin'in ortağı Jian Wen, 2018 sonunda kendisiyle birlikte baskın düzenlenen isimler arasında.

Dosyalar şemanın arkasındaki aracıyı da adıyla veriyor: Qian Zhimin'in kurduğu Tianjin Lantian Gerui Electronic Technology. Zhimin kayıtlarda Yadi Zhang adıyla da geçiyor. 2014 ile 2017 arasında şirket, dijital varlıkları ve yaşlı bakım hizmetlerini kapsayan yüksek getiri vaatleriyle yatırımcılardan para topladı; savcılar bu yapının klasik bir Ponzi düzeni olduğunu öne sürdü. Risk altındaki tutarlar, güncel döviz kurlarıyla yaklaşık 5,9 milyar dolar olarak konuyor; bu okuma, ilk dosyalamalarda sabitlenmiş 4,1 milyar sterlinlik figürü güncelliyor. Hâkim Turner, yanlış beyanların, yatırım sözleşmelerinin, ödemelerin ve ilk Bitcoin alımlarının ezici biçimde Çin'e bağlı olduğunu tespit etti ve İngiliz hukuku yerine Çin hukukunu uyguladı.

Karara itiraz yolu açıldı. Davacılardan bir bölümünü temsil eden Fieldfisher hukuk bürosu, Turner'ın kararına karşı itiraz sürecini başlattı; buna karşılık Kraliyet Savcılık Servisi, Çin hukukunun nasıl uygulanacağını ve mağdurlardan herhangi birinin ele geçirilen varlıklar üzerinde hak kurulup kurulamayacağını inceleyecek bir sonraki duruşmanın yapılacağını bildirdi. Dava, bir Çin mahkemesine taşınmak yerine Londra'daki Yüksek Mahkeme'de kalıyor ve bir sonraki aşamanın Çin hukukuna ilişkin uzman delillerine dayanması bekleniyor. Karar mülkiyeti kesin olarak belirlemiyor; ancak İngiliz hukuku rotasını kapatarak mağdurların iade yolunu daraltıyor ve Birleşik Krallık Hazinesi'nin birikimin büyük bölümünü elinde tutma ihtimalini yükseltiyor.