FSB'den G20'ye Uyarı: Küresel Stablecoin'ler 300 Milyar Dolarlık Piyasada Hâlâ Test Edilmedi

300 Milyar Dolarlık Piyasa Stres Testinden Geçmedi

Finansal İstikrar Kurulu (FSB), 12 Ekim Pazartesi günü yayımladığı bir notla küresel stablecoin düzenlemelerinin ve ulusal çerçevelerin "ağır stres ve iflas koşullarında hâlâ test edilmediğini" belirtti. Ulusal finans otoriteleri ve standart belirleyicilerden oluşan Basel merkezli kurum, belgeyi 15 Ekim Perşembe günkü zirve öncesi, ABD'nin G20 dönem başkanlığı talebi üzerine G20 maliye bakanlarına ve merkez bankası başkanlarına sundu. Not yeni kural koymuyor; FSB'nin sınır ötesi risk ve stablecoin verileri üzerine sürdürdüğü çalışmaları tek çatı altında topluyor. Oysa anlatılan piyasa son 12 ayda neredeyse hiç kımıldamadı: FSB'ye göre toplam stablecoin arzı 2026 ortası itibarıyla yaklaşık 300 milyar dolar seviyesinde ve değerinin yüzde 99'u ABD dolarına bağlı. Bu arzın büyük bölümü kripto alım satım faaliyetine karşı dolaşımda. Kurulun G20 liderlerine mesajı açık: Stablecoin düzenlemeleri doğası gereği sınır ötesi, ulusal düzenlemeler farklı hızlarda şekilleniyor ve sınır ötesi iş birliği başkanın ifadesiyle "henüz emekleme çağında." 2023 tarihli önerilerin uygulanması, tokenların gerçekte nasıl dolaşıma girdiğinin henüz gerisinde kaldı; denetimin sınır ötesi çalışması gerektiği savunuluyor.

Çok İhraççılı Coinlerde İtfa Riski

Notun asıl vurgusu, itfa mekanizmalarına yöneliyor. Yani mevduat sahiplerini bilen bir bankanın aksine, bir stablecoin ihraççısı tokenlarını kimin tuttuğunu ya da bir itfa talebinin hangi ülkeden geleceğini bilemeyebiliyor. Güven zedelendiğinde 7/24 süren ikincil piyasada satış baskısı hız kazanabiliyor; buna karşılık rezervler ve sahiplerin hukuki koruması tek bir yargı bölgesine kilitli kalabiliyor. Belgeye göre küresel ölçekte kullanılan bir coin çökerse, hangi ulusal iflas rejiminin sonucu belirleyeceği bile net olmayabilir ve ani bir itfa dalgası rezerv satışlarını bankalara ve para piyasalarına taşıyabilir. En keskin endişe çok ihraççılı yapılara dair: Farklı ülkelerdeki bağlı şirketler tek bir token için sorumluluğu paylaşırken her biri kendi rezervini tutuyor. Sahipler genellikle herhangi bir bağlı şirketten itfa talep edebildiği için talepler tek bir ihraççıda toplanabilir ve rezervlerin sınır ötesi aktarımı tam da stres anında, sahiplerin konumunun ve hukuki taleplerinin en zor tespit edildiği anda sürtünmeyle karşılaşabilir. FSB, gözetimcilerin bir çöküşü değil, çöküş öncesi sınır ötesi riski görebilmesi için sahiplerin dağılımını, itfa örüntülerini ve rezerv varlıkların coğrafi yayılımını izleyen göstergeler kurulmasını öneriyor.

Başkan Mektubundan Hızlı Uygulama Çağrısı

Notla birlikte FSB Başkanı ve Bank of England Valisi Andrew Bailey, 8 Ekim Perşembe tarihli bir mektupla G20'ye seslendi: Sınır ötesi kriz yönetimi mekanizmaları ile stres veya iflas durumundaki iş birliği "olgunlaşmamış ya da henüz geliştirilmemiş durumda." Mektup açığı yalın biçimde ortaya koyuyor: Ülkeler FSB'nin 2023 tarihli stablecoin önerilerini farklı hızlarda uygulamaya geçirdi, birçok yargı bölgesi ise yurt dışında ihraç edilen coinlerin nasıl ele alınacağına ya da kriz anında hangi otoritenin devreye gireceğine dair net kurallardan yoksun. Veri tarafı ikinci zayıf halka. Otoriteler büyük ölçüde yöntemleri birbirinden farklı özel veri derleyicilerine yaslanıyor; takma adlı blok zincirleri ise gözetimcilerin stablecoinların ne için kullanıldığını ya da sahiplerinin nerede oturduğunu tespit etmesini çoğu zaman engelliyor. Not, ele alınmaya devam edebilecek üç alanı listeliyor: Sınır ötesi kırılganlıkların daha yakından izlenmesi, 2023 çerçevesi kapsamında bilgi paylaşımının derinleştirilmesi ve yargı bölgelerinin sıkışıklık ya da çöküş için nasıl plan yaptığına dair bilgi toplanması. FSB kararları yasal bağlayıcılığa sahip değil ve belge kendi kriz planını önermekten da kaçınıyor. Çağrı, Bank for International Settlements valisinin 20 Nisan Pazartesi günü yaptığı, birbirinden ayrışan ulusal kuralların piyasa parçalanmasına ve düzenleyici arbitraja yol açabileceği uyarısıyla aynı doğrultuda. FSB ile International Monetary Fund, 2023'te G20 için hazırladıkları raporda kriptoya yönelik genel yasağa da karşı çıkmıştı.

Üç Çalışma Alanı, Yeni Kural Yok

Bizim okumamız şu: Buradaki önem gündem belirlemede, kural koymada değil. FSB çıktısı kimseyi bağlamaz, ama not G20 liderlerine zirveden günler önce ortak bir olgular kaydı sunuyor ve çok ihraççılı paralardaki itfa riskini ilk kez en üst politika düzeyine taşıyor. Endişe yapısaldır, döngüsel değildir: İtfa altyapısı ve rezervlerin coğrafyası, önceki döngülerde algoritmik sabit paraları çökerten zayıf noktaların ta kendisi; şimdi ise bu zayıflıklar, piyasanın yüzde 99'una hâkim rezerv destekli dolar paralarının içinde duruyor. Bundan sonra izlenecek üç soru: Üç çalışma alanına son tarih verilecek mi, ulusal düzenleyiciler ihraççılardan itfa kapasitesini ve rezerv konumlarını açıklamalarını istemeye başlayacak mı, 15 Ekim zirvesi başka bir izleme turu yerine bir yetki çıkaracak mı? FSB ile IMF'nin 2023 konumuna paralel seyahat yönü yasak değil, uyumlu gözetim.