Çin, Ulusal Blokzincir Ağını 2030'a Kadar Tamamlamayı Hedefliyor

Güncelleme 04:20 UTC: Yetkililer 2022'de 15 pilot bölge ve 164 blokzincir uygulama biriminden oluşan ilk grubu belirlemişti; bu birimler, imalat, enerji, kamu ve vergi hizmetleri, hukuk, eğitim, sağlık, ticaret ve finans ile sınır ötesi finans alanlarında geliştirme çalışmalarıyla görevlendirilmişti.

Bilgilendirme Planında 2030 Takvimi

Çin, Merkez Siber İşler Komisyonu'nun Cuma günü yayımladığı 15. Ulusal Bilgilendirme Beş Yıllık Planı çerçevesinde, ulusal blokzincir ağını 2030'a kadar büyük ölçüde tamamlamayı hedefliyor. Komisyon, ülkenin dijital gelişim politikasını koordine eden ve Komünist Parti içinde üst düzey konumda bulunan bir kurul; plan da on yılın sonuna kadar devletin bilgilendirme çalışmalarının en üst düzey şablonu işlevini görüyor. Plan belgesi, Yangtze Nehri Deltası'nda ticaret ve finans alanında blokzincir kullanımının derinleştirilmesini, güneybatıdaki Chengdu ve Chongqing bölgesinde ise imalat ve tarımda yaygın ölçekli devreye alınmasını istiyor. Bölgesel görevlendirmelerin ötesinde belge, daha güçlü blokzincir teknik standartlarının geliştirilmesini ve teknolojinin veri dolaşımı ile veri ticaretinde daha geniş biçimde kullanılmasını öngörüyor. Standartlaştırma, kendi başına bir iş kalemi olarak ele alınıyor: doküman, sanayinin benimsemesini dağıtık defterlerin veriyi nasıl kaydettiğine ve aktardığına dair ortak kurallara bağlıyor. Yayımlanma, blokzinciri ayrı bir girişim olarak değil, diğer devlet teknolojisi önceliklerinin yanında konumlandıran 15. beş yıllık bilgilendirme programının içinde yer alıyor. Planlamacılar için bu ağ, bulut platformları ya da devlet veri sistemleri gibi bir altyapı; bakanlıkların, devlet şirketlerinin ve valiliklerin üzerine inşa etmesi beklenen bir temel oluşturuyor. Bu çerçeve, takvimin nasıl ölçüleceğini de belirliyor: planın kendi ifadesi olan "büyük ölçüde tamamlanmış" ifadesi, aşamalı devreye almaya alan bırakıyor ve Yangtze Deltası ile güneybatıdaki bölgesel pilotların öncü olması bekleniyor. Cuma günkü yayımlama duyurusu, komisyonun resmi kanalı üzerinden yapıldı ve belgenin bir tartışma taslağı değil, yürürlükteki bir planlama aracı olduğunu doğruladı. İzlenmesi gereken bir sonraki belgeler, il düzeyinde uygulama planları ve sektör standartları; çünkü ulusal hedefi tedarik ve inşa takvimlerine çevirecek olan onlar.

14 sayfalık plan, ağın iç mimarisini de ayrıntılandırıyor: operasyona geçecek bölgesel merkezlere bağlanan merkezi bir omurga, dağıtık dijital kimlik dahil ortak hizmetlerle destekleniyor. Uygulama alanları bölgesel atamaların çok ötesine uzanıyor; gemi ve yük taşımacılığının dijitalleştirilmesi, devlet işleri, vergilendirme ve karbon azaltımı bunların arasında. Güvenlik bölümü ise blokzinciri, veri dolaşımı için gizliliği koruyan hesaplama ile eşleştiriyor. Dijital yuan da belgede karşılık buluyor: plan, para biriminin istikrarlı gelişimini istiyor ancak herhangi bir işlem hedefi koymuyor ve para biriminin blokzincir omurgasına bağlanması için bir takvim vermiyor. Planın ana göstergeleri, 2030 tarihini daha kapsamlı bir hedefe bağlıyor: çekirdek dijital ekonomi sektörlerinin GSYH içindeki payının yüzde 12,5'e ulaşması. 2024 yılındaki temel yüzde 10,5. Uygulama bölümü ise izlemeyi merkezi siber otoritelere veriyor ve düzenli ulusal raporlamayı şart koşuyor.

Belgenin ardından gelen haberler konumlandırmaya ilişkin ayrıntılar ekliyor: inşa, bir "değer interneti" için zemin hazırlama çerçevesinde sunuluyor ve 2030'e kadar yeni nesil bir haberleşme ağının tamamlanması ile 6G ticarileştirmesinin uygun zamanda başlatılması hedeflerinin yanına konumlandırılıyor. Bölgesel harita, Yangtze Nehri Deltası ile Chengdu-Chongqing atamalarının ötesine geçerek Pekin, Tianjin ve Hebei'yi kapsıyor; burada blokzincirin bölgenin iki büyük hava limanı merkezinde ve akıllı lojistikte uygulanması öngörülüyor. Guangdong, Hong Kong ve Macau'yu kapsayan Büyük Körfez Bölgesi'ne ise devlet hizmetlerine bağlı sınır ötesi veri akışları çalışmaları eklendi. Belge ayrıca blokzinciri, Çin'in uluslararası düzeyde rekabetçi ürünler güvence altına almayı amaçladığı alanlar arasında entegre devreler, yeni nesil ekranlar ve yapay zekâ ile birlikte sıralıyor ve ulusal standartların uluslararası standart kuruluşlarına taşınmasını yönlendiriyor.

Ulusal takvimin önünde kent düzeyindeki çalışmalar şimdiden sürüyor. Şanghay'ın ticaret komisyonu da dahil yedi daire, 10 Ağustos'ta ulusal blokzincir ağının Şanghay merkezini güçlendirmeye yönelik bir plan açıkladı; plan, elektronik belgelerin gemi taşımacılığı, ticaret ve finans alanlarında kullanımını genişletmeyi hedefliyor. Hong Kong'un para otoritesi daha önce katılmıştı: 2 Mart'ta, kargo verilerinin ve elektronik konişmentoların paylaşılmasına yönelik bir ortak veri altyapısı için Şanghay'daki muhataplarıyla iş birliği duyurdu; amaç, bölgeden mal taşıyan şirketlerin sınır ötesi ticaret evrakını ve finansmanını kolaylaştırmak.

Ulusal ağın temelleri, mevcut plan döneminden daha gerilere uzanıyor. Yetkililer 2022'de 15 pilot bölge ve 164 blokzincir uygulama biriminden oluşan ilk grubu belirlemişti; bu birimler, imalat, enerji, kamu ve vergi hizmetleri, hukuk, eğitim, sağlık, ticaret ve finans ile sınır ötesi finans alanlarında geliştirme çalışmalarıyla görevlendirilmişti. Yeni plan bu temelin üzerine kuruluyor ve merkez bankasının çerçevesine göre, sınır ötesi elektronik vergi beyanının tek noktadan çevrim içi işlemesine giden bir yol olarak blokzincirine işaret ediyor. 2030 inşası başarıya ulaşırsa, ulusal dağıtık mimari altındaki uygulamalar akıllı finansa, mülkiyet haklarına ve kimlik kaydına uzanabilir; bu da Çin'i bilgi akışlarını bir devlet blokzincir omurgası çevresinde örgütleyen ilk ülke yapar.

Mart Planından Tarihli Hedefe

2030 tarihi bir anda ortaya çıkmadı. Mart'ta yayımlanan ulusal kalkınma planı, blokzincir ağı inşasını projeleri arasında zaten listelemişti; partinin merkez yönetimi ve Devlet Konseyi'nin 9 Ekim'de yayımladığı ortak politika belgesi ise inşasının ilerletilmesini istemişti. Yeni beş yıllık planın kattığı şey kesinlik: önceki belgeler ağın kurulmasını söylüyordu, bu belge ise işin büyük ölçüde bitirilmesi gereken noktayı 2030 olarak sabitliyor. 9 Ekim'deki belge de sistemin en tepesinden gelmişti, çünkü Devlet Konseyi Çin'in başlıca idari otoritesi ve parti-devlet ortak belgeleri bakanlıklar açısından bağlayıcı ağırlık taşıyor. Sıralama, işler halinde bir politika hattı gösteriyor: Mart'ta genel bir yönlendirme, Ekim'de koordine talimat, bilgilendirme planı altında ise tarihli bir hedef.

Aynı hat, bir alanı büsbütün dışarıda bırakıyor. Ana Çin, dijital varlık ticari faaliyetini yasaklıyor; dolayısıyla inşanın hiçbir parçası token ihracını, token alım satımını ya da bir kripto borsası türü platformları kapsamıyor. Teknoloji ile token arasındaki bu ayrım uzun geçmişe dayanıyor. Ekim 2019'da Devlet Başkanı Xi Jinping, blokzincire daha fazla yatırım yapılması çağrısı yapmış ve alanı Çin'in kendi teknolojik kapasitesini kurması açısından önemli bir alan olarak nitelemişti; bu açıklama, alım satım yasağında hiçbir gevşeme olmadan devlet düzeyinde blokzincir harcamalarının başlamasını sağlamıştı. Yeni plan aynı kalıbı izliyor. Altyapıyı finanse ediyor, bölgesel kullanım senaryoları belirliyor ve standart çalışmalarını yönlendiriyor; buna karşılık dijital varlık ticareti yasağı yıllardır olduğu gibi yerinde duruyor. Planı tanıtan yetkililer, pazar gelişimi yerine sanayi uygulamasını ve standartlaştırmayı öne çıkarıyor ve belgede yasağın gözden geçirilmesine dair tek bir imge yok. Küresel şirketler için pratik okuma şu: Çin'in blokzincir pazarı, altyapı ve entegrasyon hizmetleri için bir tedarik pazarı; token ürünlerine açık bir pazar değil.

Token Piyasası Değil, Altyapı

Bizim okumamız, planın Çin'in blokzincir harcamalarını kamuya açık token ağları yerine, izinli ve devlet koordinasyonlu altyapıya yönlendirdiği yönünde. Öngörülen biçim, onaylı kurumlarca işletilen bir blokzincir düğümü ağından oluşan kontrollü bir örgü; kullanıcı ve doğrulayıcı yarışan açık bir katman-1 blokzincir protokolü değil. Önümüzdeki iki yılda en çok işi görecek kaldıraç standart yetkisi: veri biçimlerini ve konsensüs mekanizması gereksinimlerini kapsayacak kurallar, ticaret, imalat ve tarım sistemlerinin birbiriyle nasıl çalışacağını belirleyecek ve bu kuralları yazan kurul her katılımcı için entegrasyon katmanını kontrol edecek. Belge, alım satım yasağında hiçbir gevşeme içermiyor; dolayısıyla ağın ekonomisi token piyasaları üzerinden değil, devlet tedariki ve kurumsal sözleşmeler üzerinden dönecek. İzlenecek somut kilometre taşı, planın ardından gelen standart oluşturma taslakları.