Advertise

Bitcoin

Bitcoin (BTC) Covenants: Rubin Harcama Kurallarını İmza Anahtarına Bağlıyor

Yumuşak çatal (soft fork ) gerektirmeyen covenant araştırması, 29 Mayıs 2024 Çarşamba günü yeniden gündemin merkezine oturdu.

Yazar ol
18 Kasım 2026, 19:03 TSİ4 dakika okuma süresi
AI ÖzetiAI
  • Jeremy Rubin, OP_CTV (BIP-119) önerisinin yazarı, makalesini 29 Mayıs 2024'te yayımladı.
  • 2017 deneyinde 62.227 kapılı devre 3,7 saatte karartıldı ve 120 GB disk alanı kapladı.
  • Karartılmış programın tek bir değerlendirmesi 128 GB RAM ile 67 dakika sürdü.
  • Boneh, Sahai ve Waters fonksiyonel şifrelemeyi 2011'de resmileştirdi.

İmza Anahtarında Covenant

Yumuşak çatal (soft fork) gerektirmeyen covenant araştırması, 29 Mayıs 2024 Çarşamba günü yeniden gündemin merkezine oturdu. OP_CTV önerisinin, yani BIP-119'un yazarı Jeremy Rubin, "FE'd Up Covenants" başlıklı bir makale yayımladı. Tasarım, Bitcoin (BTC) harcama kurallarını Script'in dışına çıkarıp imza anahtarının kendisine yerleştiriyor; böylece düğümlerin yeni konsensüs kodu çalıştırmasına hiç gerek kalmıyor. Çalışma piyasa hareketlerini değil protokol katmanını hedefliyor ve Bitcoin fiyatı bu gelişmeden doğrudan etkilenmiyor.

Fikrin arkasında yapısal bir kısıt var. Temel katmanı değiştirmek için düğüm operatörlerinin, madencilerin, geliştiricilerin ve ekonomik aktörlerin uyum içinde hareket etmesi gerekiyor. Bu zorluk, Bitcoin protokolünün zamanla katılaştığının, yani değişime direncin arttığının nedeni olarak gösteriliyor; bu tutum uzun süredir Bitcoin Maksimalizmi ile özdeşleştiriliyor. Bir covenant, bir çıktının (output) nereye harcanabileceğini kısıtlıyor; sıradan imza doğrulaması böyle bir sınır dayatamıyor ve öneri alanının sürekli genişlemesinin sebebi de tam olarak bu. Alan haritalama çalışmaları, kasadan (vault) sözleşme durumunun zincirlenmesine kadar OP_CCV taslağı (BIP 443) çatısı altında 24'ten fazla covenant kullanım senaryosunu katalogladı; bu senaryolar Bitcoin DeFi, Bitcoin Ordinals ve Bitcoin Runes ile kesişen tasarım alanına uzanıyor.

Mekanik olarak fonksiyonel şifreleme (functional encryption), açık anahtarlı kriptografiyi genelleştiriyor. Tek bir özel anahtarın her şeyi imzalayabildiği klasik düzenin yerine, bir ana gizli anahtar yardımcı fonksiyonel anahtarlar üretiyor; her biri düz metnin yalnızca seçilmiş tek bir fonksiyonunu açığa çıkarıyor. Bu yapı ilk kez Dan Boneh, Amit Sahai ve Brent Waters tarafından 2011'de resmileştirildi. Covenants söz konusu olduğunda o fonksiyon imzacının kendisi: şifrelenmiş bir özel anahtarı ve şifrelenmiş bir işlemi alıyor, harcama politikasının karmasıyla ayarlanmış (tweak edilmiş) yeni bir anahtar çifti türetiyor ve yalnızca bu ayarlanmış açık anahtar için geçerli bir imza döndürüyor. Politikayı ihlal eden bir işlem en iyi ihtimalle, hiçbir varlığı kontrol etmeyen farklı biçimde ayarlanmış başka bir anahtar için imzalanabiliyor. Düğümler sonucu bugün yaptıkları gibi OP_CHECKSIG ile doğruluyor; covenant adresleri ise kullanıcının anahtarını covenant imzasıyla eşleyen 2'nin 2'si (2-of-2) bir komut dosyasına bağlıyor, böylece dışarıdan bir tarafın izinli harcamayı tetiklemesi engelleniyor.

62.000 Kapılı Oyuncak Ölçekli Kıyaslama

Maliyeti düğümler değil, imzayı üreten taraf çekiyor ve tasarımın ihtiyaç duyduğu ilkel yapının, ayırt edilemezlik karartması (indistinguishability obfuscation) diye bilinen problemi en az onun kadar zor inşa edilebilir olması gerekiyor. Çok girdili fonksiyonel şifreleme 2014'te ortaya çıktı; Ananth ve Jain ise 2015'te, genel devreler için kompakt tek girdili fonksiyonel şifrelemenin bile karartmayı üretebildiğini gösterdi. Bu ilkenin uygulamaları ise hâlâ oyuncak ölçeğinde. Carmer, Malozemoff ve Raykova'nın 2017 tarihli deneyinde 64 bitlik bir anahtarla çalışan, yaklaşık 62.227 kapılı 12 bitlik bir sözde rastgele fonksiyon devresi 3,7 saatte karartıldı; karartılmış yazılım diskte 120 GB yer kapladı ve tek bir değerlendirme 128 GB RAM ile 67 dakika sürdü. Yazarlar sonucun pratik kullanımdan hâlâ uzak olduğunu belirtti; üstelik o devre, 256 bitlik sayılar üzerinde ECDSA imzasının gerektirdiği devreden çok daha küçük.

Pratikte kullanılabilen fonksiyonel şifreleme şemaları iç çarpım gibi dar fonksiyon sınıflarını kapsıyor ve Bitcoin (BTC) covenants'ının gerektirdiği ECDSA imzalama bunların arasında değil. Rubin'in makalesi bu noktayı kabul ediyor ve eksileri arasında gelişmemiş kriptografi ile kurulum güven varsayımını da sayıyor. Güven problemi yapısal: bir kurulum otoritesi Bitcoin anahtar çiftini ve fonksiyonel şifrelemenin ana gizli anahtarını üretiyor, açık anahtarı, fonksiyonel şifrelemenin açık anahtarını ve fonksiyonel anahtarı yayımladıktan sonra özel anahtarı ve ana gizli anahtarı yok etmekle yükümlü. İkisinden biri hayatta kalırsa otorite, covenant'ı ihlal eden harcamaları imzalayabiliyor.

Dolaysız alternatif ise CTV tarzı bir işlem kodu (opcode): bayt ve doğrulama verimliliği açısından daha avantajlı ama temel katmanda değişiklik gerektiriyor ve BIP-119 hâlâ Taslak statüsünde. Rubin'in genel yapısı, koşul denetleyen bir programı sıfır bilgi kanıtı ile eşleştiriyor; bu, onu OP_CTV'den kesin olarak daha ifade gücü yüksek hale getiriyor ve politikaların işlem dışı verilere bağlanabilmesini sağlıyor. Devam makalesi "Un-FE'd Covenants" ise fonksiyonel şifrelemeyi BitVM ile teminatlandırılmış orak imzacılarla değiştiriyor. 2024'te bir fonksiyonel şifreleme tasarımı olarak başlayan Bitcoin (BTC) PIPEs önerisi ise 2026'da tanık şifrelemeye geçti.

Güven Takası

Fonksiyonel şifreleme yolu, temel katman fiilen durduğu için var; önündeki engel de yalnızca matematik değil. Yumuşak çatal olmadan covenants, konsensüs riskini bir kurulum otoritesine güvenle takas ediyor ve bu pazarlık, katılaşma problemini çözenden çok onun aynasını tutuyor. 62.227 kapılı kıyaslama aradaki mesafeyi boyutlandırıyor: üretim kalitesinde bir covenant imzacısı, bugüne dek gösterilenin kat kat ötesinde devreler gerektiriyor; mevcut pratik fonksiyonel şifreleme şemaları ise yalnızca dar fonksiyon sınıflarını kapsıyor. Bu tablo, alanın yakın vadeli ağırlığını iki görünür hat üzerine yerleştiriyor: BIP-119'un Taslak statüsünün ötesine geçip geçmeyeceği ve BitVM ile teminatlanmış orak imzacıların fonksiyonel şifreleme yükü olmadan covenant davranışını yaklaşık olarak üretep üretemeyeceği. İkinci tasarım, yayın dizisinin devam sayısında ayrıntılı biçimde ele alınacak.

COINOTAG'in editöryal ve araştırma ekibi.

AI Destekli

Yapay zekâ destekli üretildi, AI ile incelendi ve COINOTAG editöryal gözetiminde yayımlandı.