ABD'nin BİB Kurumu, Yurtdışından Yapay Zekâ Çiplerine Uzaktan Erişimi 12 Milyon TPP ile Sınırladı
ABD'nin BIS kurumu, yapay zekâ çiplerine uzaktan erişimi 12 milyon TPP ile sınırladı; beş ülkeye lisans zorunluluğu ve 90 günlük geçiş süresi getirdi.
AI ÖzetiAI
- BIS, 15 Kasım'da uzaktan hesaplama erişimini 12 milyon TPP eşiğiyle sınırlayan geçici final kural yayımladı.
- Kural, Endonezya, Malezya, Singapur, Tayland ve Brezilya'ya ihracatta yeni lisans zorunluluğu getirdi.
- Kural yürürlüğe girmeden önce büyük ölçekli hesaplama sunan veri merkezlerinin 90 günlük yetkilendirme süresi var.
- Remote Access Security tasarısı H.R. 2683, Temsilciler Meclisi'ni 369 oya karşı 22 oyla geçti.
BİB, Uzaktan Hesaplama Gücünü İhracat Denetimine Soktu
Amerika Birleşik Devletleri Ticaret Bakanlığı'na bağlı Sanayi ve Güvenlik Bürosu (Bureau of Industry and Security, BIS), gelişmiş çip ihracat kısıtlamalarını yurtdışındaki veri merkezlerinin sağladığı büyük ölçekli uzaktan hesaplama kapasitesini de kapsayacak biçimde genişleten geçici bir final kural yayımladı ve Singapur'un da aralarında bulunduğu beş ülke için lisans zorunluluğu getirdi. Kurumun yayımladığı duyuruya göre ölçüm, ağırlıklı olarak Çin ve diğer D:5 grubu ülkeler ya da Makao merkezli şirketleri hedefliyor; amaç, mevcut teknoloji sınırlarının üçüncü ülkelerdeki tesislerde kurulan uzaktan hesaplama düzenlemeleriyle aşılamasının önüne geçmek.
Kuralın denetim eşiği, toplam 12 milyon Toppam İşlem Performansı (Total Processing Performance, TPP) değerinin aşılması olarak belirlendi. TPP, çip sayısını değil çipin hesaplama kapasitesini ölçen bir gösterge. Tedarikçi, ihraç ettiği ya da ülkede devrettiği hesaplama gücünün bu eşiği aşan kısmına kısıtlı bölgelerdeki şirketlerin erişeceğini biliyorsa lisans almak zorunda. Dağıtık yapılar da düzenlemede karşılığını buluyor: Fiziksel ya da dijital bağla birbirine eklenip kaynaklarını ortaklaştıran birden fazla veri merkezinin performansı birleşik ölçüyle hesaplanacak; yani kapasiteyi farklı sahalara bölerek testin altından kaçmak mümkün olmayacak.
İkinci bir hat da varış noktasına göre çiziliyor. Endonezya, Malezya, Singapur, Tayland ve Brezilya'ya gidecek belirli gelişmiş hesaplama ürünleri artık yeni bir lisans zorunluluğuyla karşı karşıya; yeniden ihractan ülkede devre kadar her adım düzenlemeye dahil ve başvurular tek tek incelenecek. Nihai müşterisi ya da nihai ana şirketi Amerika Birleşik Devletleri merkezli olan işlemler için bir istisna korunuyor. İhraççıların, kapsamdaki her işlem için taraf bilgilerini, ürün özelliklerini, miktarları ve varış ülkesini her ay raporlaması gerekiyor.
Uzaktan hesaplama hükümleri, yalnızca ürün, hizmet ya da içerik sıralamak, filtrelemek ve önermek amacıyla kurulmuş ticari öneri sistemlerine ayrıcalık tanıyor; bu sistemlerin işleticileri hizmet verdikleri kullanıcıları, toplam performansı ve titizlik incelemesiyle ilgili bilgileri dosyaya sunmak zorunda. Üretken yapay zekâ bu kapsamın dışında tutuluyor: Kullanıcı girdisinden metin, görsel, ses, video ya da kod üreten her sistem, içinde öneri özellikleri de barındırsa istisnadan yararlanamıyor. Kural yürürlüğe girmeden önce büyük ölçekli hesaplama gücü sunmakta olan veri merkezlerinin yetki alması için, Federal Register'da yayımlanmasından itibaren 90 günü var. Tedarik zincirindeki firmalar da yurtdışı veri merkezlerinden müşteri inceleme bilgisi edinmek durumda; yeterli doğrulamayı vermeyen ya da veremeyen bir tesis, ele alınması gereken bir risk işareti sayılıyor.
Yürürlük Tarihi Henüz Boş Bırakılmış Bir Kural
BİB duyuruyu 15 Kasım Pazar günü tarihleyerek amacını, kısıtlı ülkeler dışındaki veri merkezleri üzerinden yönlendirilen uzaktan erişim yoluyla ABD'nin hassas teknoloji kısıtlarının işlerliğini korumak olarak tanımladı. Kurumun mantığı şu: Yurtdışına kurulan ekipmana ağ üzerinden ulaşılabilir, çipler kısıtlı bir sınırdan hiç geçmeden; bulut bilişim ve yeni gelişen süper zekâ altyapısı ise gelişmiş Amerikan hesaplama gücüne uzaktan erişimi büyük ölçekte pratik hâle getirdi. BİB, kısıtlamaları dünyada ABD teknolojisinin yasal ticari kullanımını teşvik etme hedefiyle birlikte sundu.
Ne var ki yayımlanan metin kendi takvimi açısından nihai değil. Kural belgesinde yürürlük tarihi “INSERT DATE OF PUBLICATION IN THE FEDERAL REGISTER” biçiminde boş bırakılmış, görüş süresi de aynı yayına bağlanmış. Belge, regülasyon kimlik numarası olarak “BIS-2026-[XXXX]” taşıyor ve sayfalarında “CUI, Deliberative Process” işaretleri yineleniyor. Duyuruda ülke bazlı uygulama tablosu ya da işletici bazlı yükümlülük listesi bulunmuyor; metin tek başına, yabancı bulut sağlayıcıları üzerinden yapay zekâ çipleri kullanmayı yasaklayan genel bir yasak oluşturmuyor.
Buna paralel yasama hattı ise ayrı ilerliyor. Temsilciler Meclisi kayıtlarında yer alan ve uzaktan erişimi ABD'nin ihracat denetim çerçevesine sokmayı öngören Remote Access Security tasarısı, H.R. 2683, 12 Ocak Pazartesi günü Meclis'i 369 oya karşı 22 oyla geçti ve ertesi gün Senato Bankacılık, Konut ve Kentsel İşler Komisyonu'na sevk edildi; statüsü “Meclis'ten geçti” olarak listeleniyor. NVIDIA (NVDA), bu politika alanındaki risk maruziyetini kendi dosyalarında da kayıt altına aldı: 26 Temmaz Pazar tarihlmiş çeyreklik raporunda şirket, üçüncü taraf uygulamaları ve modellerini destekleyen ürün ile hizmet sunumuna getirilecek kısıtlamaların iş sonuçlarını ve finansal durumunu ciddi biçimde etkileyebileceğini belirtiyor. Bu genel bir risk beyanı; kurala yönelik bir yorum değil.
Asıl değişim yapısal: Denetim, çipin fiziksel olarak nerede durduğundan, sonuçta kimin iş yüküne hizmet ettiğine kayıyor; üçüncü ülke kiralama yolu tam da bu boşluktan yararlanıyordu. Aylık raporlamadan, artık veri merkezi işletimini de kapsayan müşteri incelemesine kadar uyum yükümlülükleri fiilen yürürlükte, oysa yürürlük tarihi hâlâ doldurulmamış bir alan; tedarikçiler ve yurtdışı işleticiler başlamamış bir saate karşı hazırlanıyor. İhracat kurallarındaki eşik değerleri piyasa desteği ya da direnç seviyeleri değil, uyum testleridir ve biz de öyle okuyoruz; sıradaki belirleyici adım, 90 günlük geçiş döneminin birinci gününü sabitleyecek ve görüş süresini başlatacak Federal Register yayımı.
Birincil kaynaklar
- yayımladığı duyuruya · bis.gov
- Kural belgesinde · bis.gov
Yapay zekâ destekli üretildi, AI ile incelendi ve COINOTAG editöryal gözetiminde yayımlandı.

