Bessent, Nvidia'lı Megaspeed'in 13 Aylık Kara Liste Donmasında Lutnick'i Sıkıştırdı

Bessent, Megaspeed Konusunu Lutnick'e Sordu

Hazine Bakanı Scott Bessent, 5 Kasım'da Beyaz Saray Kriz Odası'nda Ticaret Bakanı Howard Lutnick'e tek bir soru yöneltti: Amerikan çiplerini Çin'e kaçak sokmakla suçlanan NVIDIA müşterisi Megaspeed neden hiç Varlık Listesi'ne (Entity List) alınmadı? Haber ajansı kayıtlarına göre Lutnick'in yanıtı kocaman bir 'bilmiyorum' oldu. Bakanlık, İhracat Kontrol Listesi olarak da anılan bu ana dış ticaret yaptırım aracına şimdiye dek 13 aydır tek bir şirket bile ekleyebilmiş değil. Listede yer alan firmalar ABD teknolojisini lisans olmadan satın alamaz; pratikte bu lisanslar da genelde reddedilir. Bu yüzden listeye girmek, Amerikalı tedarikçilerle bağların fiilen kesilmesi anlamına gelir. Bir çip distribütörü için bu, en üst sınıf hızlandırıcılara erişimin tamamen kaybolması demektir; kaçakçılık ağlarının siparişleri Megaspeed'in iddia edildiği türden kayıt dışı aracılara kaydırmasının sebebi de tam olarak bu.

Listeye son eklenen isim 9 Ekim 2025 Perşembe günü girmişti. Bu tarihten sonra, aralarında Çinli yapay zekâ laboratuvarı DeepSeek'in de bulunduğu 100'den fazla isim kurumlar arası inceleme panelini geçmiş durumda; ancak Ticaret Bakanlığı bunları hiç yayımlamamış. Uluslararası bir haber ajansının incelemesi, onaylanmış adlandırmaların böylece askıda kaldığını ortaya koyuyor; yaptırım mekanizması adeta durmuş vaziyette. Lutnick, Kriz Odası'ndaki yüzleşmeden önce de Megaspeed ismini tanıyordu. Senatör Tom Cotton, Çin hükümetine bağlı olduğu öne sürülen ve Singapur'da kayıtlı şirket hakkında, ABD ihracat yasalarını dolandığı ihtimalinin araştırılmasını isteyen Ekim 2025 tarihli mektubuyla kendisini uyarmıştı. O mektupta dikkat çeken rakam ise şuydu: Megaspeed'in çip siparişleri, bir ABD şirketinin küresel veri merkezi satışlarının yüzde 2'sine yaklaşan bir hacme oturuyordu; yani distribütörün alım gücü veri merkezi ölçeğinde. Megaspeed çipleri yasadışı biçimde naklettiği iddiasını reddediyor. Öte yandan NVIDIA'nın yönetim kurulu, CEO'nun dostluk ilişkisi itirafı ve Çinli ajan iddiasının ardından Jensen Huang'a bağımsız soruşturma başlattı; kurul, bu olayın ulusal güvenliği tehlikeye atmadığı görüşünde.

Kara Listeyi Donatan Ateşkes

Kilitlenmenin kökleri, Bessent'in kendisinin Ekim 2025'te Pekin'le duyurduğu ticari ateşkese dayanıyor. Anlaşma, Ticaret Bakanlığı'nın hazırladığı daha sert ihracat kurallarını dondurdu. Söz konusu kural paketinin içinde, yaptırımların bir listelenmiş şirketin en az yüzde 50 sahipli alt kuruluşlarını da otomatik kapsamasını sağlayan yönlendirme kuralı vardı; şirket kalkanlarını da avlaması beklenen bu hüküm böylece askıya alındı. Eylül'de Bessent, ateşkesin 10 Ocak 2027 Pazar gününe kadar süreceğini söylemişti. 5 Kasım'da, Kriz Odası görüşmesinin aynı gününde, Ticaret Bakanlığı dondurulan kuralın ertelenmesini de aynı tarihe kadar uzattı; Baker McKenzie hukuk bürosu bu eşleşmeyi işaret etti. Askı yürürlükte kaldıkça sahiplik eşiğini karşılayan firmalar dahi listeye alınamıyor. Onaylanmış isimlerin birikmesinin sebebi de kısmen bu: yeni isim yayımlamak, Bessent'in imzasını taşıyan anlaşmanın üzerine doğrudan basmak olur. Bakanlık sicilini savunuyor; kara listeyi kötü niyetli aktörlere karşı her gün kullandığını, Mayıs'ta da yapay zekâ çipi ihracatına açılan bir boşluğu kapattığını belirtiyor. Eski Ticaret Bakanlığı yetkilisi Kevin Kurland ise ticaret politikasının 'hayati bir ulusal güvenlik aracının gölgesinde kaldığını' söylüyor.

Piyasa kendi sayımını yapıyor. NVIDIA Kasım'da yaklaşık 700 milyar dolar piyasa değerini kaybetti; bunun öncesindeki iki günlük satış dalgası zaten 400 milyar doları silmişti. NVDA hisseleri Çarşamba günkü erken işlemlerde yüzde 2,7 yükselerek 173,29 dolara çıktı. Sıradaki dura kâr açıklaması: 17 Kasım Salı, kara liste sorusu Kriz Odası'na taşındığından beri gelen ilk üç aylık rapor. Megaspeed listeye yazılırsa, Varlık Listesi'nde 13 ay sonra ilk yeni isim olmuş olur; listeyi kuşatan ateşkes de 10 Ocak 2027'ye kadar sona ermeyecek.

Asıl çelişki birincil kayıtlardaki tek bir rakamda yatıyor: Senato mektubu Megaspeed'in siparişlerini bir ABD şirketinin küresel veri merkezi satışlarının yaklaşık yüzde 2'sine yerleştiriyor; bu ölçek, Ekim 2025'ten beri büyümeyen bir listeyle yan yana zor oturuyor. NVIDIA iki saatin içinde işlem görüyor. Kasım'daki 700 milyar dolarlık erime ile 17 Kasım kâr raporu, ateşkesin sona erdiği ve yönlendirme kuralının dönebileceği 10 Ocak 2027'ye kapanan pencerenin içine düşüyor. O tarihten önce Megaspeed'in listelenmesi, ateşkes döneminin ilk yaptırım adımı anlamına gelir; 13 aydır tek biri bile çıkmadı.